`Hindoesektarisme' buitenspel in India

De hindoenationalisten hebben in India de verkiezingen verloren. Zelf wijten ze dat aan de arrogantie van hun leiders, maar hun critici zijn blij dat de ,,sektarische, bekrompen'' uitleg van het hindoeïsme buitenspel is gezet.

De nacht heeft een verkwikkende regen over New Delhi gebracht. Bij het ochtendgloren vegen twee mannen op een binnenplaats zwijgend de bladeren en takken bijeen die de storm van de bomen heeft gerukt. Even verderop ligt een groepje oudere mannen op een groot grasveld: ze strekken hun armen en benen, rollen zich om en slaken kreten om hun oefeningen kracht bij te zetten.

De mannen in kaki korte broeken zijn lid van het Rashtriya Swayamsevak Sangh (Nationaal Vrijwilligers Korps – RSS), een hindoenationalistische beweging die in 1925 werd opgericht onder de Britse kolonisatie. Ze voeren, zoals elke ochtend, hun shaka uit: een ritueel om lichaam en geest te scherpen. Even voor zevenen klinkt een signaal en verzamelen ook de overige bewoners van het RSS-pension zich op het grasveld. Ze stellen zich keurig op in rijen, brengen de groet aan de saffraangele vlag en bidden gezamenlijk tot Moeder India.

Woordvoerder Ram Madhav (40) schat dat anderhalf tot twee miljoen mensen in heel India het dagelijkse ochtendritueel bijwonen. De strak georganiseerde beweging, die onder andere scholingen en bezinningsbijeenkomsten organiseert, heeft tot doel ,,de grootsheid van de hindoecultuur'' en ,,vaderlandsliefde'' uit te dragen. ,,De essentie is de mensen te motiveren zich in te zetten voor het welzijn en de welvaart van dit land'', legt Madhav uit.

Het RSS behoort tot de Sangh Parivar, de `familie' van hindoenationalisten, waartoe ook de politieke tak, de Bharatiya Janata Partij (BJP), en de religieuze tak, Vishwa Hindu Parishad (Wereld Hindoeraad – VHP), worden gerekend. Door het electoraal succes van de BJP onder leiding van de charismatische premier Atal Bihari Vajpayee, wel het `fatsoenlijke gezicht' van de BJP genoemd, had de Sangh Parivar de afgelopen jaren de wind in de zeilen.

Maar zij bouwde bij critici ook een slechte naam op. Activisten van RSS en VHP en enkele prominente leiders van de BJP waren in 1992 nauw betrokken bij de verwoesting van een moskee in Ayodhya. En extremistische strijdgroepen deden twee jaar geleden mee aan de massaslachting van moslims in de deelstaat Gujarat, die volgde op het in brand steken van een trein met hindoeactivisten. Officieel werden 800 en volgens mensenrechtenorganisaties meer dan 2.000 moslims gedood.

Volgens analisten heeft `Gujarat' bijgedragen aan het verlies van de coalitieregering van de BJP bij de verkiezingen van afgelopen maand. Moslims, maar ook gematigde hindoes voelen zich meer thuis bij de seculiere Congrespartij van Sonia Gandhi.

Als de Wereld Hindoeraad VHP al teleurgesteld is over de stembusuitslag, laat vice-voorzitter Acharya Giriraj Kishore dat niet blijken. Politici van de BJP hebben verloren omdat ze zich ,,arrogant'' begonnen te gedragen en het contact met de gewone man uit het oog verloren, legt de 84-jarige Kishore uit in zijn eenvoudige kantoor in Delhi. Politiek, zegt hij, is eigenlijk niet wezenlijk. Politiek is een uitlaatklep in een samenleving die niet ,,natuurlijk'' en niet ,,gezond''is', ,,net zoals je een toilet hebt om je huis schoon te houden.''

Net als het RSS baseert de VHP zich op de grootsheid van het hindoegeloof en de hindoecultuur die onlosmakelijk verbonden zijn met Bharat, het oude India. ,,Ik heb geen problemen met moslims en christenen. Maar moslims en christenen in India kunnen niet ontkennen dat hun voorvaderen hindoes waren. Zij zijn bekeerlingen, maar ze kunnen het geloof van hun voorvaderen niet ongedaan maken'', zegt hij. ,,Als je je niet kunt identificeren met je afstamming, hoe kun je dan je plaats in dit land opeisen?''

Kishore vindt de ophef die is gemaakt over de gebeurtenissen in Gujarat buiten proporties. ,,Toen Indira Gandhi, de leidster van de Congrespartij, werd vermoord (in oktober 1984 door een sikh-lijfwacht) werden tweeduizend sikhs gedood. In Gujarat werden 58 hindoes verbrand en kwamen slechts 800 moslims om het leven.''

Mukul Dobe, die veel heeft gepubliceerd over de Sangh Parivar, betitelt de hindoenationalisten als de ,,Vedische Talibaan''. Hun horizon is dezelfde als moslimfundamentalisten en christelijke fundamentalisten: ,,Ze kijken allemaal terug naar het verre verleden, putten uit oude, bedenkelijke bronnen en bouwen daar dan een mythe omheen'', zegt hij. Onder de BJP-regering, zegt Dobe, hebben de hindoenationalisten grotere invloed gekregen. ,,Ze infiltreerden in het ambtenarenapparaat en in de politie. Schoolboeken werden herschreven om het hindoeverleden te verheerlijken. Zij propageren een zeer bekrompen, sektarische visie van het hindoeïsme.''

Daarom, zegt Dobe, is de verkiezingswinst van de Congrespartij belangrijk. ,,Ik ben het niet eens met analisten die zeggen dat het voor India niet zoveel verschil uitmaakt of er een regering van de BJP of van de Congrespartij aan de macht is. Deze mensen manipuleren en tonen niet het minste respect voor menselijkheid. In Gujarat werd een moslimvrouw meerdere keren verkracht en daarna werd haar ongeboren baby uit haar buik gesneden. Kun je je indenken dat een menselijk wezen dat doet?''

    • Wim Brummelman