Het Britse Rijk in kleur

De oorspronkelijke titel van Het Britse Rijk geeft in één oogopslag aan wat de prioriteiten van de makers waren. Voluit heet dit drieluik The British Empire in colour – en daar was het hen dus om te doen: ze wilden het verhaal over de glorietijd en de ondergang van het Britse wereldrijk vertellen aan de hand van originele filmopnamen in kleur, of zwartwit-beelden die in het begin van de twintigste eeuw al werden ingekleurd. Verbazingwekkend materiaal, vooral in de eerste aflevering die vorige week al werd uitgezonden. Toen ging het immers vooral over de hoogtijjaren van het imperiale bewind in India, en de uiteindelijke machtsoverdracht in 1947. Ongelooflijk, dat die periode bijna een uur lang in kleur kon worden vertoond.

Nu in het tweede deel de jaren vijftig in beeld komen, en het Britse imperium overal ter wereld verder afbrokkelt, wordt het allengs minder bijzonder dat er kleurmateriaal kon worden gevonden. Maar dat doet weinig af aan de kwaliteit van deze levendig geïllustreerde geschiedenisles. Met bewegende beelden uit niet eerder ontgonnen archieven uit alle windstreken en mooi gekozen citaten uit brieven en dagboeken, wordt hier een indrukwekkend staaltje tv-vakwerk vertoond. Af en toe misschien een beetje pompeus, maar bij een serie over de teloorgang van pomp and circumstance past dat wel.

The British Empire in colour komt voort uit het succes van eerdere projecten van de Britse producent Stewart Binns: Britain at war in colour en Second world war in colour, allemaal gemaakt voor de Britse commerciële zender ITV. Want wat voor Nederlandse begrippen onbestaanbaar is – documentaires op hoog niveau van commerciële makelij – is daar zelfs wettelijk verplicht. ITV is van overheidswege gebonden aan zware inhoudelijke eisen.

De tweede aflevering vertelt onder meer over de naoorlogse chaos in Maleisië, de oneervolle terugtrekking van de Britse troepen uit Palestina en de verzelfstandiging van veel Afrikaanse staten. Zo vielen alle vroegere wingewesten als domineesteentjes, één voor één, om. ,,Indië verloren, rampspoed geboren'', luidde de Nederlandse leus, toen men eind jaren veertig nog krampachtig trachtte de zelfstandigheid van Indonesië te voorkomen. Zo'n gevoel moeten veel Britten nog in veel sterkere mate hebben gehad.

Historisch op maandag: Het Britse Rijk, Teleac, Ned.1, 23.47-0.53u.