Heerlijke love story in Behouden Huysch

Er hangen lange ijspegels aan de gevel: wie de tent van toneelgroep Oostpool binnengaat stapt de winter in. De winter van 1596 en 1597, toen Willem Barentsz en zijn mannen op Nova Zembla verbleven, wachtend op de lente en op het ontdooien van het ijs waarin hun schip vastzat. Ze bouwden zelf een schuilplaats, het Behouden Huysch, en daar treffen wij de gestranden aan. Gewikkeld in dikke breisels houden zij zich onledig met hout bewerken, touw repareren en, ja, met breiwerk; op de kachel pruttelt een potje en het lijkt allemaal best gezellig in dat houten honk.

Maar ze kunnen geen kant op. Buiten wachten de gulzige ijsberen. Binnen wachten de depressies en de ergernissen. De heren die zojuist nog als helden poseerden, ontpoppen zich als verklikkers, huilebalken, lafaards en egoïsten. Waarbij schrijver Peer Wittenbols veroordelend moralisme achterwege laat.

Zijn kleingeestige personages hebben de aandoenlijkheid van grote kinderen: ze proberen snugger te zijn maar ze kunnen niets overzien; ze denken elkaar de loef af te steken maar duperen steeds zichzelf. Juist hun gebreken – gelijk opgaand met een opeenstapeling van lichamelijke handicaps waardoor de overwinteraars worden getroffen – maken hen humaan. En ondanks alles ook heroïsch, want ze moeten zich met hun beperkingen zien te redden en dan doen ze het niet eens zo slecht. Er is onder die barre omstandigheden zelfs nog plaats voor de liefde. Een heerlijke love story zit in het stuk verborgen en die geeft alles een hunkerende toon.

De taal is een mix van nep-Oud-Hollands en Wittenbolsiaans: archaïsmen als `welaen', `klabam' en `thans' gaan een relatie aan met de curieuze grammatica die we nog van het eigenzinnige vroege werk van Oostpools huisschrijver kennen. Het hinkende Hollands past niet alleen bij de invaliditeit van de hoofdpersonen maar ook bij het absurdisme van de regievoering in deze familieproductie.

Ted Keijzer, uit de mime afkomstig, laat de vijf acteurs als bekwame clowns bewegen. Geeft iemand een ander een klap, dan duurt het even voordat de hand het oor raakt, zodat de spanning stijgt. Kijkt iemand door een luikje naar buiten, dan blijft hij er zo benard in vastzitten dat zijn benen de grond niet meer raken. Elke handeling, ook het repeterende brulkoor om de ijsberen af te schrikken, voltrekt zich met grote precisie.

John Buijsman, Flip Filz, Anne Martien Lousberg, Remco Melles en Folmer Overdiep maken waar wat de reclame beloofde: ze nemen de toeschouwers mee op `een ijskoud avontuur in de zomer' – en houden het door de menselijkheid van de karakters toch prettig warm daarbinnen.

Familievoorstelling: Het Behouden Huysch, door Toneelgroep Oostpool. Tekst: Peer Wittenbols. Regie: Ted Keijser. Gezien: 3/6 tent bij Rabotheater, Hengelo. Daar t/m 6/6. Tournee t/m 31/7. Inl: 026-4459625 of www.oostpool.nl.