Amerika treurt om Smarty Jones

Smarty Jones, het paard dat Amerika dagenlang in de ban hield, kon de beroemde Triple Crown niet verliezen, maar deed het toch. `Wat een afknapper.'

Wat iedere liefhebber van paardenrennen had gehoopt, wat in 26 jaar niet meer was gebeurd en wat in al zijn sportieve eenvoud de stemming van een heel land had kunnen beïnvloeden, mocht niet zo zijn. Smarty Jones, een driejarige, kastanjebruine hengst die vanuit het niets kwam en lange tijd iedereen te snel af was, slaagde er niet in om Belmont Stakes – de derde en zwaarste etappe van de beruchte Triple Crown – op zijn naam te zetten. Tot ontsteltenis van 120.000 toeschouwers in New York en miljoenen televisiekijkers werd het renpaard in de laatste honderd meter voorbijgestreefd door Birdstone, die zelfs door kenners over het hoofd was gezien.

,,Wat een afknapper'', riepen fans die tegen de hekken stonden aangedrukt voor de racebaan van Belmont Park, gelegen in het stadsdeel Queens, aan het einde van een lange, miezerige en van lauw bier doordrenkte dag. Maar de meesten namen hun verlies in stilte. De illusie was onherroepelijk: vandaag werd er geen geschiedenis geschreven. Na de 2.27 minuten die de race in beslag nam, tegen zeven uur 's avonds plaatselijke tijd, liep het stadion meteen massaal leeg. Zonder Smarty was er niets meer aan.

,,Ik geef het niet graag toe, maar dit is wat paardenrennen mooi maakt'', zei John Servis, Smarty's trainer, na afloop. ,,Je denkt dat je alles voor elkaar hebt, en dan pakt het ineens heel anders uit.''

Trainer Nick Zito bood zelfs zijn excuses aan dat zijn paard, Birdstone, Smarty's Party, zoals de bijna-zekere overwinning al was genoemd, had verpest. Maar: ,,Ik heb een gevoel dat Smarty toch de boeken in gaat als een van de grootsten. We zijn nog niet van hem af.''

Zo vreemd was het niet dat alle hoop op Smarty Jones was gericht – waardoor overigens elke weddenschap op hem vrijwel waardeloos was geworden. Van de kanshebbers op de Triple Crown in de laatste jaren had dit paard uit een kleine stal in Philadelphia verreweg de beste papieren. Om te beginnen had hij acht wedstrijden op rij gewonnen, in tegenstelling tot War Emblem en Funny Cide, die in 2002 en 2003 een poging deden om Belmont, ook The Test of the Champions genoemd, te winnen na de Kentucky Derby en de Preakness Stakes. Smarty was duidelijk uit edeler hout gesneden.

Zowel op Churchill Downs in Kentucky als op Pimlico, Maryland, had deze colt laten zien dat hij niet met zich laat sollen. Beide races won hij moeiteloos, de Preakness zelfs met een voorsprong van ruim elf lengtes op Rock Hard Ten, een forser gebouwde hengst. Niets leek Smarty er meer van te kunnen weerhouden om zich aan te sluiten bij het illustere Triple Crown-gezelschap, waaronder War Admiral (1937), Citation (1948) en Secretariat (1973). Affirmed was de laatste die de drie belangrijkste races in het Amerikaanse paardenrennen won, in 1978.

Het verlangen naar een Triple Crown overwinning werd nationaal toen vorige week ook niet-ingewijden lucht kregen van Smarty Jones' prettig bekkende naam, sympathieke karakter en vooral enorme potentieel. Zoals in alle Angelsaksische landen is paardenrennen in Amerika een volkssport van formaat. Bovendien kan er in veel staten, waaronder New York, legaal gegokt worden in daartoe bestemde Off Track Betting-ruimtes. Bezoekers aan de race betalen twee dollar bij de ingang. Minimum inzet is eveneens twee dollar.

De media kregen in de dagen voorafgaand aan de race geen genoeg van het paard. Nu eens was te zien hoe Smarty Jones een dutje deed, dan weer hoe hij als ontbijt een emmer haver at of voor de zoveelste keer werd geborsteld en geschrobd. Nonnen kwamen hem zegenen. De trip die hij per vrachtwagen moest afleggen van Philadelphia naar Belmont Park, door politie geëscorteerd, werd van minuut tot minuut gevolgd door camera's vanuit helikopters. Niet zo raar misschien wie bedenkt dat er bijna zes miljoen dollar prijzengeld viel te verdienen voor het echtpaar Roy en Pat Chapman, die het dier zelf fokten en grootbrachten. De trots der natie was in het geding.

De vergelijking met Seabiscuit drong zich op. Net zoals dit paard, dat vorig jaar onderwerp was van een Hollywood-film, was Smarty Jones een onwaarschijnlijke held: klein van stuk en ietwat stuurs. Als jong veulen was Smarty licht claustrofobisch. Vorige zomer brak het paard zijn oogkas in de starthekken. Niet lang daarna stootte het nog eens zijn kop, en leed het aan hoefijzer-bulten rond de knieën. Maar de Chapmans bleven in hem geloven. Ze werden beloond toen bleek dat Smarty Jones – genoemd naar Mildred Jones, de moeder van Pat Chapman, bijnaam Smarty (wijsneus) – over een bijzonder talent beschikte: hij trok zich niets aan van slecht weer. Op de Kentucky Derby ploegde hij zich een weg door de modder en won.

Volgens sommige analisten was het juist het gebrek aan regen dat Smarty in New York de das om deed. Bij modder waren de acht andere paarden kansloos geweest. Maar een andere factor leek van nog groter belang: de lengte van de racebaan. De Kentucky Derby en de Preakness zijn korter dan Belmont, dat met anderhalve mijl, ofwel 2,4 kilometer, als een van de zwaarste races geldt.

Smarty's fout was dat hij er te snel vandoor ging. Al meteen bij de tweede bocht nam hij vanaf de buitenkant het voortouw. Zo werd hij het doelwit van grote paarden als Eddington en Rock Ten Hard. De emoties onder het publiek werden bijna onbeheersbaar toen Smarty beide aanvallen van zich af wist te schudden en met alleen nog één ander paard in zijn kielzog de laatste bocht inging. Maar dat paard, Birdsong, maakte korte metten met hem. Birdsong? Geen van de zes topjournalisten van de Daily Racing Form had een dag voor de race nog zijn naam genoemd bij de eerste vier.

,,Smarty kon zich niet ontspannen'', zei jockey Stewart Elliot. ,,Hij werd op de hielen gezeten.'' Smarty – en Amerika misschien – werd gestraft voor zijn gretigheid.