Messiaens vogels zingen begeesterd

Als een onverwoestbaar souvenir van Messiaens avondvullende Des canyons aux étoiles piekt in de Amerikaanse staat Utah een berg van 2.500 meter, die sinds 1978 Mount Messiaen heet. Een passender eerbetoon is niet denkbaar voor het werk dat tuusen 1971 en 1974 werd geschreven voor de herdenking van de Amerikaanse Onafhankelijkheid (1776) met twaalf delen voor piano, hoorn, xylorimba en klokkenspel met orkest.

Het langste, zevende deel is een `chant de victoire', een impressie van Bruce Canyon met zijn rotswanden in rood, oranje en violet. Messiaens vrouw legde het vast in 200 foto's en noteerde – het was lente, vogels zongen – ,,symbolen van ons verlangen naar het licht en de sterren, naar de regenbogen en de jubelende coloraturen''.

Van de 82 vogelsoorten verschijnen er hier 59 voor het eerst, maar er klinken niet alleen canyonvogels. Zo zingt in deel één de nachtegaal uit de Sahara. Dat is niet nieuw bij Messiaen. Wel dat de vogelzangen fraai geharmoniseerd zijn als motieven, hechter ingevoegd en muzikaler verwerkt.

In 1991 begon het Asko-Schonberg Ensemble, eveneens onder de bezielende leiding van Reinbert de Leeuw, een Messiaen-serie in de Vara-matinee.

Nu was de timing nog logischer, klonken de stukken nog organischer en dwingender, majesteitelijk begeesterd. Pianist Peter Serkin raakte steeds beter op dreef, overtuigend van spanningsopbouw in het negende deel over de spotvogel, de meest gekoesterde zangvogel van de States.

Hoornist William Purcis kreeg de zaal stil in een spel met de meeresonerende snaren van de vleugel. Prachtig was ook de zang van de ster Aldébaran. Nog passender dan naar een berg was het misschien geweest om een ster naar Messiaen te noemen.

Asko en Schonberg Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw. Gehoord: 2/6 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 5/6. Vredenburg Utrecht. Radio 4: 16/6 20 uur.