Joodse bejaarden

Het artikel van Anouk de Wilde (Z, 29 mei) over het joodse verzorgingshuis in Den Haag, het Mr. Visserhuis beschrijft heel herkenbaar de oudgeworden survivors, die nog steeds met hun oorlogstrauma's leven. Ze klagen over alles, willen geen contact, zijn angstig en achterdochtig en vooral ongelukkig. De oorlog is altijd aanwezig. Het personeel en de ouderen-psychiater zijn vol zorg, maar het is nooit genoeg. ,,Wat kunnen we anders doen dan een luisterend oor bieden en geduld opbrengen?'', zegt een van hen.

De verzorgers en ook de psychiater gaan dus volkomen mee in deze ellende en laten zich alles aanleunen wat er over hen heenkomt. Want deze mensen zijn zielig, dus dan laat je je uitschelden. Deze mensen willen geen gezelligheid, dus dan laat je ze maar, want je kunt ze niet dwingen. Zo volharden ze in hun gedrag dat veel lijkt op dat van een verwend kind dat zijn omgeving manipuleert uit angst en onzekerheid. Dat hebben ze hun hele leven gedaan, en niemand komt op het idee om eens een keer nee te zeggen tegen dit eeuwige slachtoffergedrag. Waarom niet?

Dat doe je niet, is de eerste reactie, die mensen hebben het al moeilijk genoeg.

Dat durf ik niet, is een andere. Want wat gebeurt er dan, raken ze overstuur of storten ze in? Dat wil je niet op je geweten hebben.

Dus gebeurt er niets.

Maar zo worden deze mensen eigenlijk aan hun lot overgelaten. Want die mevrouw die zich afsluit voor vriendschap uit angst die weer te verliezen wil best contact. En die meneer die drie kampen overleefd heeft en zich opwindt over iemand die ,,alleen maar ondergedoken was'' wil natuurlijk wel gezellig samen eten. Ze weten alleen niet hoe ze dat moeten doen, normaal contact leggen. Wie te dichtbij komt weren ze af uit angst. Er zouden eens emoties vrij kunnen komen, ze zouden wat kunnen gaan voelen. Dat is wat er achter al deze reacties zit, de angst voor de 60 jaar lang weggestopte emoties.

Ik vind het verbijsterend dat het personeel, inclusief de psychiater, dit niet weet. Ik krijg de indruk dat men het gevoel heeft dat deze generatie eigenlijk al verloren is en de boel met pappen en nathouden bijeen wordt gehouden. De oplossingen die worden aangedragen ,,gezellige activiteiten ondernemen en niet alleen met joodse lotgenoten onder elkaar zitten'' vind ik getuigen van de mentaliteit die sinds 1945 in Nederland heerst: we doen met zijn allen of er niets aan de hand is.

Zouden er behalve de cursussen bloemschikken niet ook eens wat pogingen gedaan moeten worden om de bewoners uit hun isolement te halen? Die eetzaal vol zwijgende ouderen zal nooit veranderen in een uitgelaten gezelschap. Op een normale manier verouderen, zoals de psychiater zo graag wil, is voor hen uitgesloten. Maar het moet toch mogelijk zijn om met deskundige hulp wat meer warmte in dat prachtige, maar qua sfeer ijskoude verzorgingshuis te brengen.