Even Bob Rossen

Paulien Cornelisse volgt de snelschildercursus in de geest van de tv-schilder Bob Ross, die een steeds grotere cult-aanhang krijgt

,,De maan maken we met onze beste penseel: de wijsvinger!'' zegt Henk Bakker triomfantelijk. Henk is mijn Bob Ross instructeur, en onder zijn leiding maak ik een schilderij van de zee, bij nacht. Met een golf die op het strand aanrolt en dramatische wolken in lucht. Wildromantisch, anders zou het Bob Ross niet zijn.

Bob Ross: de Amerikaanse televisieschilder, die in een half uur een landschap op het doek kan zetten. Met zijn white mans afro en jaren zeventig spijkerbroek speelde hij het altijd klaar schilderijen te maken die het goed zouden doen aan de muur van een motelkamer. Toch heeft hij ook in Nederland een trouwe schare fans, die elkaar herkennen aan hun geraffineerde kennis van kleurennamen: Van Dyck brown, phtalo blue en alizarin crimson. Zijn taalgebruik: `Lets give this tree a little friend. Everybody needs a friend.'

Mijn horizon is scheef, maar dat kan het schilderij goed hebben. Dit is een belangrijk moment in mijn leven. Ik besluit een van de wolken nog een klein vriendje te geven.

Henk Bakker was in een vorig leven politieagent. Maar schilderen is leuker. ,,Bij een gewone schilderles kun je na vijftig lessen nog niets. Als je Bob Rosst, dan ga je in een half uur met een schilderij naar huis.'' Henk draait er zijn hand niet meer voor om, hoewel er ook schilderijen zijn die hij nog niet kan. Eentje met heel veel rotsen, bomen, wolken, een rivier, en verlopende kleuren. Hij heeft goede hoop dat het gaat lukken, want ,,heel eerlijk gezegd waren de eerste schilderijen van Bob Ross gewoon shit. Later werd het pas mooi''. Bakker vindt Bob Ross niet per se de beste kunstenaar die hij kent, maar wel degene die schilderen haalbaar maakt voor iedereen. ,,Je hoeft geen speciaal talent te hebben om te kunnen schilderen.''

VRIENDELIJKE OOM

Bob Ross lijkt op een vriendelijke oom die op visite komt. Misschien was het daarom dat Ross-fan/filmer Alex van Warmerdam ooit in Zomergasten zei dat hij vond dat Bob Ross iets van een kinderverkrachter had. Zoveel vriendelijkheid in een mens lijkt inderdaad onmogelijk. Toch heeft niemand Bob ooit op iets onbetamelijks kunnen betrappen. Bob is bezig een betere wereld te scheppen. Eentje zonder eenzaamheid. Zelfs levenloze wolken worden in de gelegenheid gesteld `met elkaar te spelen'. Toch een fijn idee als je in je eentje bent: misschien wil de schemerlamp een goed gesprek? Daarnaast mag je van Bob ook nog eens de baas spelen over de wereld. `Jij beslist over je schilderij. Als je zin hebt om er gewoon nog twee wolken bij te maken, dan moet je dat vooral doen.'

Niet dat ik dat deed. Welnee. Het idee was meer om op de bank te liggen, de ogen half dicht, en Bobs stream of consciousness over me heen te laten spoelen. Diepe ontspanning. Af en toe even kijken of er al een waterval bij was gekomen, en doordromen. Internationaal herkennen Bob Ross fans deze baarmoederachtige kwaliteit van de schilder, en men spreekt ook wel van het `Bob Ross coma'. Bert Effing, directeur van Bob Ross Europe (gevestigd te Echt, Limburg): ,,Bob Ross is een oase. Maar drie procent van de kijkers schildert de werken na. De rest kijkt alleen maar.''

Met Bob Ross als vast baken in een jachtige wereld, was mijn schok dan ook groot toen hij al sinds 1995 dood bleek te zijn. Maar nog steeds groeit zijn roem: wereldwijd zijn er zo'n drieduizend Bob Ross instructeurs. In Nederland is elk weekend wel ergens een cursus: dit weekeinde in de Fokke& Sukke-stand tijdens de Stripdagen in Haarlem (zie kader). Bob Ross Europe verwacht komend jaar een verdubbeling van de omzet. En dan de televisieserie: vijfhonderdmiljoen huishoudens ontvangen `The Joy of Painting'; ook in landen als IJsland en Iran. Effing: ,,Televisiestations vinden Bob Ross altijd eerst heel erg raar. Maar als ze het uitzenden, exploderen de kijkcijfers. Omdat televisie steeds drukker wordt, trekt Bob Ross juist de aandacht. Het is een soort anti-televisie.''

In Duitsland is Bob Ross ook heel populair, vandaar dat er een popgroep is die zich `Hello Bob Ross Superstar' noemt. Effing: ,,Hoe zuidelijker je komt, hoe serieuzer Bob Ross genomen wordt. In Turkije is hij echt de grote meester.'' Effing trekt een culturele grens: ,,Boven het Duitse Schwaben is Bob Ross cult, eronder niet.''

NATUUR

Bob was al tijdens zijn leven een hype, maar zelf was hij voornamelijk bezig met de natuur. Niet alleen schilderde hij die, ook verzorgde hij gewonde dieren; hiervan zijn beelden te zien in de televisieserie. Volgens een recent artikel in de Wall Street Journal biedt Bob Ross op deze manier tegenwicht voor het nogal brute imago dat er tegenwoordig over Amerikanen bestaat. Bob Ross en Abu Ghraib, ze kunnen niet verder van elkaar staan. En dat terwijl Bob Ross twintig jaar heeft gewerkt bij de luchtmacht in Alaska als magazijnbeheerder, maar toch.

Na zijn pensioen is hij gaan schilderen, en ontwikkelde hij zijn `nat-op-nat-techniek. Hij wachtte niet tot de verf droog was, maar gebruikte verf van verschillende diktes door elkaar heen. Een snelle methode, buitengewoon geschikt voor televisie. Binnen een jaar na zijn eerste verschijning was hij op zestig kanalen te zien, en later zelfs op driehonderd in de Verenigde Staten alleen.

Dit succes betekent echter niet dat Bob Ross door het kunstestablishment geaccepteerd wordt.

Effing kent een winkel in Utrecht, waar Bob Ross benodigdheden alleen onder de toonbank verkocht worden. ,,Alsof het porno is.'' Terwijl: ,,Door Bob Ross ben ik het leuk gaan vinden om naar kunst te kijken. Als hij dat losmaakt, is het toch al goed? De echte kunstenaars, zoals Ans Markus, vinden het prachtig wat hij doet. Het zijn meer de zogenaamde kunstenaars die zelf cursusjes geven die ons als vijanden zien.''

Ondertussen verschijnt onder mijn handen de dramatische zee. De andere Bob Rossers kunnen bijna niet geloven dat dit mijn eerste Bob Ross is. ,,Heb je die golf zelf gemaakt?'' Blijkbaar zijn mijn comateuze jaren voor de televisie niet voor niets geweest. Het waaierpenseel heeft voor mij geen geheimen. Ik ben oprecht trots, en schilder er nog wat roze meeuwen bij. Met te dunne verf, waardoor ze uit gaan lopen. Maar wat zou dat. Het is mijn wereld.

Bob Ross is in Nederland te bekijken via AT5, Etv Rotterdam, en Casema (Den Haag)

Internet: www.bobross.nl en

www.bobross.com

Paulien Cornelisse is stand-up comedian