De keus is al gemaakt

Vergaderen, mensen zouden het niet moeten doen. Noem één goede reden waarom je eraan zou beginnen. O, er is informatie verzameld en die moet uitgewisseld worden, zodat gezamenlijk een strategie kan worden bepaald. Goed nieuws: dat is geen reden om te vergaderen.

Stel je een commissie voor die informatie inwint over twee mensen die in aanmerking komen voor een hoogleraarsfunctie. De meeste commissieleden komen terug met een voorkeur voor kandidaat A; die heeft de meeste pluspunten en de minste minpunten. De commissie is er snel uit. Het wordt A.

Maar onopgemerkt blijft dat iedereen dezelfde redenen had om A wel te kiezen en verschillende redenen om hem niet te kiezen. Als je alle informatie die de commissieleden afzonderlijk hebben ingewonnen op een rijtje zet, blijkt dat A veel meer minpunten heeft dan pluspunten. Dan blijkt B de betere kandidaat, want bij haar had iedereen dezelfde minpunten ontdekt maar verschillende pluspunten - die heeft ze meer dan A. Dat zou de commissie in een goede vergadering ontdekt hebben, zou je zeggen.

Maar uit onderzoek blijkt keer op keer dat dat niet gebeurt. Het wordt in zo'n situatie namelijk snel duidelijk dat de meeste mensen dezelfde voorkeurskandidaat hebben en daardoor is de kans klein dat alle beschikbare informatie alsnog volledig op tafel komt. Men heeft daarvóór eigenlijk al een beslissing genomen - de verkeerde.

Maar ook als de commissieleden hun best zouden doen om objectief informatie uit te wisselen alvorens te stemmen, is de kans klein dat dat lukt. Want mensen blijken vooral informatie waarover ze het al eens zijn ter sprake te brengen, in het voorbeeld de pluspunten van A en de minpunten van B. Dat komt doordat het statistisch het meest waarschijnlijk is dat iemand juist die door iedereen gedeelde informatie ter sprake brengt, maar ook omdat het prettig voelt om over iets te praten waarover je het eens bent.

En als je dit soort processen zou kunnen uitsluiten, heb je nog te maken met individuen die hun oordeel al klaar hebben. Vorig jaar toonden Duitse psychologen nog aan dat iemand met een sterke voorkeur voor een bepaalde kandidaat alle extra negatieve informatie over diegene gewoon als onbelangrijk of ongeloofwaardig terzijde schuift. Of opnieuw interpreteert: 'een hoogleraar mág sociaal onhandig zijn, zo zijn goede wetenschappers nu eenmaal.'

En met mensen die zo redeneren, moet u zeker om de tafel? Doe het niet. Lever de door u ingewonnen informatie gewoon in bij iemand die zelf niet heeft meegezocht en ga lekker ergens heen waar de koffie beter is.

Ellen de Bruin legt elke maand uit waarom vergaderen geen zin heeft. Wetenschappelijk verantwoord.