Geen cijfers, liever liefde

Drie jaar lang was Anil Ramdas correspondent in India voor deze krant. Hij bundelde de diverse stukken die hieruit resulteerden, variërend van columns tot achtergrondartikelen, in Zonder liefde valt best te leven. De toon van die stukken is anders dan we gewend zijn van verre-landen-correspondenten. Ramdas bedrijft een wonderlijke vorm van wat je literaire egojournalistiek zou kunnen noemen: mooi opgeschreven reflecties over zíjn verblijf in India. Dat betekent soms erg veel Ramdas en weinig India, en geen harde cijfers of politieke en economische analyses. Ramdas is op zijn best als hij de Bollywoodfilm Devras interpreteert, Nobelprijswinnaar V.S. Naipaul opzoekt of de jonge succesvolle schrijfster Sagarika Ghose introduceert. Kortom, als hij zijn aandacht richt op de culturele sector van India.

Ramdas beschouwt zichzelf niet als een harde journalist. Als hij direct slachtoffers van een ramp aanspreekt, overvalt hem een vreemd gevoel van gêne, een onbehagen om hun privacy te schenden. En dus gaat hij met een jonge journaliste op stap die wèl alle vragen durft te stellen, en noteert hij dankbaar alle antwoorden. De beste correspondent, concludeert Ramdas in het sluitstuk van de bundel, is de correspondent die zich niet laat leiden door de nieuwswaarde en die zijn eigen waarneming en fascinatie volgt. Of degene die wèl achter alle andere journalisten aanholt, maar niet dezelfde richting opkijkt. Er naast kijken, zo vat Ramdas de taak van de verre-landen-correspondent in drie woorden samen.

Kriskras reist Ramdas door India, van Bihar naar Madras, de Maldiven en terug naar Dehli. Als je als man uit het Westen komt en door India reist, praat je voortdurend over seks, schrijft Ramdas. Opvallend veel stukken uit de bundel gaan dan ook over liefde en seks. Indiase mannen willen steeds weten of het waar is dat westerse vrouwen meteen het bed induiken met mannen. In het land van de Kamasutra is de lichamelijke aanraking tussen niet echtelijke lieden veelal taboe; echte erotiek gaat via de ogen. De vleselijke liefde wordt in de Indiase film verbeeld door een gedeelde slok cola of het filmlied. Alle Indiase filmmuziek, zo stelt Ramdas, is een direct gevolg van de vermijding van de kus. Het Indiase lied wordt bovendien ingelijfd door het Westen. `Addictive' van Dr. Dre is gebaseerd op een Indiaas visserslied, maar hij vermeldt niet de herkomst. Dat nu, merkt Ramdas met een zekere ironie op, heet globalisering.

Nee, voor Ramdas geen harde cijfers. Als de economische groei van India 5,6 procent per jaar is, klinkt dat mooi en exact, maar hebben we in feite te maken met een geenszins waardevrije schatting van de belangrijkste westerse economen, stelt hij. Ramdas kiest steeds voor het bijzondere en niet voor het algemene, en deze aanpak levert een veelal sfeerrijke en mooie, maar ook een wat ongestructureerde en soms zelfingenomen bundel op.

Anil Ramdas: Zonder liefde valt best te leven. Correspondentie uit India. De Bezige Bij, 304 blz. €19,90