Een provocateur uit overtuiging

Noël Mamère, leider van de Franse Groenen en burgemeester van het nabij Bordeaux gelegen plaatsje Bègles, wordt sinds de aankondiging van zijn voornemen om morgen twee mannen in de echt te verbinden in brede kring `een provocateur' genoemd. De negatief bedoelde kwalificatie is hoe dan ook in objectieve zin terecht. Mamère heeft met zijn voornemen in zijn eentje een met hartstocht gevoerd nationaal debat in gang gezet en zowel links als rechts in verlegenheid gebracht. En hij blijft daar, zoals het een provocateur betaamt, ogenschijnlijk onverstoorbaar onder.

Hij is ervan overtuigd een rechtvaardige zaak te dienen – dat huwelijk gaat hij dus sluiten en de rest is bijzaak. Dat verhindert hem niet om werk te maken van de bijzaak, gesteund door zijn algemeen erkende gave des woords. Het dreigement van premier Raffarin om bestuurlijke strafmaatregelen tegen hem te treffen rangschikt hij eenvoudig onder ,,aanvallen van rechts die mij nog nooit van mijn stuk gebracht'' hebben en de verwijzing van de regering naar het wetboek doet hij af als ,,een politieke mening''. De enige mening die er in deze kwestie toe doet, is die van de rechter – en die kan pas na het sluiten van het huwelijk getoetst worden.

Mamère, die zich met het `homohuwelijk' gaandeweg, en tot ergernis van de door de kwestie uiteengespeelde socialisten, heeft ontpopt tot de leider van de oppositie, heeft in een vorig leven geleerd moeilijke kwesties tot de kern terug te brengen. Tot zijn veertigste was de besnorde, blauwogige en met een ietwat snerpende stem behepte Mamère (1948) televisiejournalist, nieuwslezer en presentator van een programma over mensenrechten. Hij schreef romans (over zijn geboortestreek Garonne), een autobiografie (Mijn groene jaren) en essays, waarvan het laatste een felle aanklacht was tegen het `gevaarlijke Amerika'.

Iedereen die tegen het `homohuwelijk' is, zegt nu dat Mamère `wil opvallen', maar dat juist hij ten strijde trekt tegen wat hij discriminatie noemt, hoeft niemand te verbazen. In een opiniestuk in dagblad Le Monde ging hij niet zozeer in op de voors en tegens van het homohuwelijk alswel op de `provocatie als politiek instrument'. Daarin gelooft hij heilig. Het recht op abortus is bijvoorbeeld op die manier bevochten, onder meer door hemzelf. Herhaaldelijk heeft hij dan ook benadrukt dat zijn homohuwelijk-actie politiek is – en juist om politiek te bedrijven sloot hij veertien jaar geleden een succesvolle carrière in de journalistiek af.

Mamère, getrouwd met een universitair docente in de economie en vader van een zoon, werd in 1989 burgemeester van Bègles, ten koste van de communist die er voordien de scepter zwaaide. Zijn gemeenteraad is verdeeld over zijn voornemen het eerste Franse homohuwelijk te sluiten, dat wil zeggen: socialisten en communisten klagen erover niet vantevoren ingelicht te zijn. Naast de standvastigheid van Mamère, die koelbloedig hoon en dreigementen trotseert, ontmaskeren de bezwaren zichzelf bijna automatisch als partijpolitiek gesputter. Minder prettig voor Mamère is wellicht dat hij sinds gisteren de steun geniet van de extreem-rechtse leider Jean-Marie Le Pen, tot dusver erkend homofoob, die zich hardop heeft afgevraagd: ,,Mannen die van elkaar houden, waarom ook niet?'' Het is de lof van de ene expert op het gebied van de provocatie voor de andere, ook al bevindt die zich aan de andere kant van het politieke spectrum.