D-day, joie de vivre

Zondag wordt groots herdacht dat het zestig jaar geleden D-day was. Tijdens een spektakel in Parijs werden de Amerikanen bedankt voor hun hulp.

'Souviens-toi de l'Amérique' – zelfs de titel van een hommage kan dubbelzinnig zijn. Weet je nog, begrijpt men onbedoeld, dat Amerika, van toen, van vóór Bush? De naam van de huidige president viel geen enkele keer tijdens het herdenkingspektakel, dat gisteravond eenmalig werd opgevoerd in het Parijse Théâtre Marigny. Maar de door de Irak-crisis opgelaaide Frans-Amerikaanse animositeit speelde onvermijdelijk een rol in het Franse eerbetoon aan een Amerika, waarvan het wel houdt.

Niet voor niets deed initiatiefnemer en presentator Ivan Levaï, oud genoeg om zich D-day, de landing, op 6 juni 1944, op de Normandische kust van de geallieerde strijdkrachten te herinneren, de afgelopen dagen in de media zijn best de anti-Amerikaanse stemming in zijn land in te dammen door te wijzen op het Amerika van toen. Dat Amerika was de langverwachte verlosser van Frankrijk, dat met de rest van Europa kreunde onder het nazi-juk. Zondag wordt het begin van de bevrijding, zestig jaar geleden, herdacht.

Bijgestaan door de Frans-Amerikaanse actrice Marisa Berenson, die af en toe zijn uitspraak corrigeerde, somde Levaï de kenmerken van het destijds verre sprookjesland steeds weer op: de chewing gum, de Lucky Strikes, de cola, de jazz, de swing, Hollywood! Ja, zelfs het intens-Franse begrip joie de vivre moest eraan geloven en werd aangewend om het toenmalige verlangen van het 'leijke, grijze en verdrietige Frankrijk van de maarschalk' (Pétain, red.) naar het Amerika van oorlogspresident Roosevelt kracht bij te zetten.

Het Orchestre Bayonne Côte Basque bracht swingend Moonlight Serenade, In the Mood, An American in Paris en een boeket West Side Story ten gehore. Een keur van Franse artiesten – onder wie de plaatselijk zeer beroemde crooner Patrick Bruel maar jammer genoeg niet de aangekondigde Juliette Gréco – trad belangeloos aan om Amerika te eren. Sommigen bleken verwekt te zijn door een Amerikaanse vader, die omwille van een Franse liefde na de landing nooit meer teruggekeerd was naar zijn land van de onbegrensde mogelijkheden.

Enige dissonant in het eerbetoon – ook weer onbedoeld – was de eerste toespraak in het Hôtel de Ville van een net bevrijd Parijs van de Franse oud-president Charles de Gaulle. Hij bestond het een onbeschaamde lofzang uit te spreken op het dappere leger van het 'eeuwige Frankrijk', dat de vijand – met de hulp van de geallieerden, zo klonk het zuinigjes in een bijzinnetje – er toch maar mooi onder had gekregen. Enige verzachtende omstandigheid voor de geschiedvervalsing is dat de toespraak geïmproviseerd was en het murwe volk wel een patriottische oppepper kon gebruiken.

[vervolg D-DAY: pagina 5]

D-DAY

Jour-J: deemoedig buigen de Fransen

[vervolg van pagina 1]

Het huidige anti-amerikanisme ten spijt of misschien wel juist dankzij die stemming, belooft de toon van de herdenking van `Jour-J' zondag een andere te worden. Het Elysée heeft al laten weten dat president Jacques Chirac vooral stil zal staan bij de door Amerika betaalde `prijs voor democratie, recht en vrijheid'. Zijn drie toespraken zullen in het teken staan van `vriendschap voor en dankbaarheid van het Franse volk jegens de geallieerde volkeren'. De inzet van de laatsten zal ,,nooit'' vergeten worden.

Het `eeuwige' Frankrijk van De Gaulle buigt, zestig jaar na dato, het hoofd alsnog in deemoed, maar die is geen leidraad geweest voor de uitzonderlijke maatregelen die getroffen zijn om de veiligheid van de zeventien aanwezige staatshoofden en regeringsleiders – onder wie koningin Beatrix – te garanderen.

Tegen de dertigduizend militairen zijn ingezet en hebben honderd kilometer van de Normandische kust en, landinwaarts, een gebied van 35 kilometer diep sinds 1 juni hermetisch afgegrendeld. De positie en verplaatsing van de hooggeplaatsten is gecomputeriseerd in kaart gebracht en wordt door Awacs-vliegtuigen in de gaten gehouden. Mirage-gevechtsvliegtuigen kunnen `binnen vijf minuten' ieder vliegtuig dat zich in het verboden luchtruim zou bevinden, onderscheppen. Het veiligheidsprogramma is tot stand gebracht tijdens meer dan veertig vergaderingen tussen de Franse veiligheidsdiensten en buitenlandse delegaties.

Zijn eerste toespraak zal president Chirac zondagochtend houden tijdens een `bilaterale' Frans-Amerikaanse ceremonie op de Amerikaanse begraafplaats van Colleville-sur-Mer, in aanwezigheid van zijn Amerikaanse ambtgenoot George W. Bush. De begraafplaats ligt vlakbij de landingsplaats `Omaha-Beach', waar bijna tienduizend GI's omkwamen. Ook Bush zal daar een toespraak, van ongeveer dertig minuten, houden. De tweede toespraak van Chirac heeft plaats tijdens de `internationale' herdenkingsplechtigheid bij Arromanches, waarbij alle uitgenodigde staatshoofden en regeringsleiders aanwezig zullen zijn.

Voor het eerst is, met bondskanselier Gerhard Schröder, ook Duitsland daarbij vertegenwoordigd. De Franse oud-president François Mitterrand nodigde bij de vijftigste herdenking van D-day ook toenmalig bondskanselier Helmut Kohl uit, maar deze, behorend tot een generatie die de oorlog bewust heeft meegemaakt, sloeg de uitnodiging af, omdat hij het moment `te vroeg' achtte voor Duitse deelname. De aanwezigheid van Schröder getuigt volgens het Elysée `van de kracht van de verzoening tussen onze volkeren en de van vitaliteit van de Europese eenwording'.

De Frans-Nederlandse plechtigheid heeft in de ochtend plaats, om kwart voor tien, bij Pont-Audemer, waar koningin Beatrix ontvangen wordt door de Franse premier Jean-Pierre Raffarin.

`Bush misbruikt herdenking D-day'pagina 7