Amerikaanse inhaligheid

Inez Hollander, een Nederlandse die is getrouwd met de Amerikaan Jonathan Lake en in Californië woont, doet in Ontwaken uit de Amerikaanse droom verslag van een drievoudige crisis. Eerst kopen zij en haar echtgenoot een huis, `een rattennest' bij San Fransisco, en vervolgens raakt ze verzeild in een identiteitscrisis. Ze had, schrijft ze, het gevoel dat ze `als vrouw niets meer in te brengen had' omdat ze `geen geld bijdroeg aan ons huishouden'. Hollander koos in haar huwelijk voor (twee) kinderen in plaats van een carrière, en hoewel ze er nog steeds `heilig van overtuigd' is dat het de juiste keuze was, biedt het bestaan van huisvrouw te weinig perspectief. Als echtgenoot Jonathan ook nog zijn baan als consultant verliest, is de ellende compleet. Van de weeromstuit vraagt Hollander zich af of een bestaan in Nederland niet te verkiezen valt.

Van een terugkeer komt het niet. Hollander verzoent zich met haar bouwval, haar relatie met Jonathan krijgt een nieuwe impuls en zij ontdekt de schrijfster in zichzelf. Dat laatste gebeurt in het museum (voormalige huis) van Ernest Hemingway, in Key West in Florida, waar het gezin belandt tijdens een korte vakantie. Hoewel Hemingway haar als persoon nooit kon bekoren – hij was, schrijft ze, `zo'n man die zijn erectie verliest als je over bloemen begint of een mooi schilderij' (tussen twee haakjes: wat voor soort man houdt zich daarbij wèl staande) – dient zijn mentaliteit haar tot voorbeeld. Immers: indien hij de pen pas ter hand had genomen nadat `de kiddies opgerot' waren, had hij `nooit de Nobelprijs voor de literatuur gewonnen'. Niet dat Hollander moet worden gezien als een potentiële kandidaat voor literaire prijzen, integendeel zelfs, maar ze beseft dat ze er niet komt zolang zij haar leven blijft opofferen voor echtgenoot en kinderen. Eenmaal terug in Californië slaat ze daarom een nieuwe richting in. Ze raakt in de ban van `de poëzie van het schrijven'. Het helpt dat Jonathan `een kanjer' van een vent is, en ook een `echte cheerleader' bij haar literaire activiteiten. Langzaam krabbelt hij op uit een depressie, veroorzaakt door langdurige werkloosheid, en blijkt een goede huisman.

Verreweg het grootste deel van het boek is een langdradig verslag van de verbouwingsactiviteiten, afgewisseld met uitputtende notities over haar verwende, zieke of ruziënde kinderen en de registratie van haar moeizame seksleven, dat lijdt onder een overdaad aan voorspel. Daarnaast zijn er flashbacks van haar paardrijdende bestaan in Nederland en bespiegelingen over het hypermaterialisme van Amerika. Terwijl ze de controle over haar leven verliest, bedenkt Hollander dat ze `een echte Amerikaan aan het worden' was, met `materialistische inhaligheid en koopzucht'. Wil ze een keukentafel, kleren of een diamanten ring? `Verlovingsringen zijn het statussymbool bij uitstek in Amerika', mijmert ze, `en de grootte van de diamant heeft meer iets te maken met het salaris dan de liefde van de gever'. Zij konden zich bij hun verloving zo'n ring niet veroorloven, en Hollander moet daarvoor nu boeten met `een meewarige blik van Amerikaanse vrouwen die gluurden naar mijn ringvingers op zoek naar het salaris van mijn man'. Zulke observaties zijn er helaas veel te weinig. Hollander heeft het te druk met zichzelf, haar huis en haar kinderen om ook nog oog voor haar omgeving te hebben.

Inez Hollander: Ontwaken uit de Amerikaanse droom. Hoe een Nederlandse vrouw en haar gezin overleven in de harde economie van de VS. Archipel, 234 blz. €16,95