`President drukt krant oppositie'

De Assandi-Times is een van de weinige onafhankelijke kranten in Kazachstan. Het is ook een van de weinige kranten die openlijk schrijft over corruptie in de leiding. Geen wonder dat de lezers gisteren opkeken van de speciale uitgave van de krant waarin stond dat het grote olieschandaal waarin president Noersoeltan Nazarbajev centraal staat, een verzinsel is dat ze beter direct kunnen vergeten.

Het schandaal kwam een jaar geleden in de openbaarheid. Toen bleek bij een Amerikaans onderzoek dat 78 miljoen dollar aan smeergeld van Amerikaanse oliebedrijven op de Zwitserse bankrekeningen van Nazarbajev en de toenmalige minister van Oliezaken, Noerlan Balgimbajev, was gezet. Het geld was betaald door de Amerikaanse zakenman James Giffen, adviseur van Nazarbajev. Giffin werd gearresteerd; vandaag begint in de VS zijn proces.

Na de onthulling oefende Nazarbajev met Amerikaanse lobbyisten (onder andere van Halliburton, het vroegere bedrijf van de Amerikaanse vice-president Richard Cheney, dat in Kazachstan olieraffinaderijen bouwt en heeft gebouwd) zware druk uit om het schandaal in de doofpot te krijgen. De president van Kazachstan oogstte bij die pogingen voornamelijk irritatie, omdat hij een crimineel onderzoek in verband bracht met gewichtiger zaken als de oorlog tegen het terrorisme. Maar Nazarbajev ging onverdroten door en huurde steeds weer nieuwe lobbyisten in.

De lezers van de Assandi-Times konden gisteren tot hun verbijstering lezen dat het hele olieschandaal is verzonnen door de lelijke Akejan Kazjegeldin, ex-premier, vijand van Nazarbajev en zelf (ook) corrupt tot op het bot. Ze konden bovendien lezen dat de door Nazarbajev opgesloten oppositieleider Zjakijanov zich van de oppositie distantieert en dat – zoals een adviseur van Nazarbajev eerder al zei – de baas van 's lands grootste bank van plan is een coup tegen de president te plegen.

Later gisteren meldde de hoofdredacteur van de krant, Irina Petroesjova, zich. In een open brief aan westerse ambassades, de president, de procureur-generaal, de politieke partijen en de lezers meldde ze dat ,,de speciale uitgave van vandaag is vervalst: ze heeft niets te maken met de échte krant''. De vervalsing is volgens haar het werk van Nazarbajevs staf, die daarbij zonder twijfel een paar journalisten van de krant moet hebben omgekocht.

Corruptie is ,,oud nieuws in Kazachstan'', zo kopte vorig jaar de Moscow Times over het omkoopschandaal. In de eerste regel van hun volkslied noemen de Kazachen zich ,,kinderen van de eerlijkheid'', maar dat geldt niet voor de leiders.