Het Beeld

De ombudsman van de Volkskrant en de hoofdredacteuren van NRC Handelsblad en van het NOS Journaal deden afgelopen week aan zelfkritiek. Ze gaven klagende lezers/kijkers gelijk dat het beter zou zijn geweest om de 13-jarige brugklasser uit Gelderland, die ontvoerd en seksueel misbruikt was, niet bij naam te noemen, ook al had de politie naam en signalement in het kader van de opsporing aanvankelijk bewust verspreid. Over de camera's bij haar thuiskomst schreef journaalchef Hans Laroes dinsdag op zijn website: ,,Het is misschien beter de kluwen van aandacht om haar heen te filmen dan onderdeel van de kluwen te zijn.''

Zo is het! Slachtoffers horen niet met naam en beeltenis in de media te verschijnen, evenmin als daders, tenzij er een evident belang is gediend met het tegendeel. Laroes overpeinst verder: ,,Het meisje en haar ouders hebben hun leven in relatieve anonimiteit geleefd, weten volstrekt niet welke impact er van media-aandacht kan uitgaan. (...) Wij kennen de effecten wel, en zouden hen moeten beschermen.'' In de laatste alinea pleit Laroes: ,,Het recht van het meisje op rust na een zo traumatische ervaring als deze ontvoering, is groter dan ons belang om net zoveel te openbaren als we nu hebben gedaan.''

De krokodil! Een dag later is het hele Jeugdjournaal, onder eindverantwoordelijkheid van Hans Laroes, gewijd aan een exclusief interview met het slachtoffer, dat bij haar volledige naam wordt aangeduid. De reden voor de plotselinge koerswijziging zou zijn dat het meisje zelf heeft gekozen om alleen met haar favoriete televisieprogramma te praten in plaats van met horden journalisten, en daarna te zwijgen. Ze overziet volgens de journaalredactie nu de effecten van haar optreden kennelijk wel. Als het reguliere NOS Journaal de meest sappige citaten overneemt, meldt Sacha de Boer: ,,Wij laten u, met haar toestemming, een paar fragmenten zien.''

Het grootste deel van het gesprek bestaat uit een two-shot, met haar bijna ontvoerde, eveneens bij naam genoemde vriendinnetje. Nieuwswaardig zijn de uitspraken niet, tenzij het je interesseert dat het meisje witte bloemetjes in de sloot gooide voor de politiehelikopter en het mes voelde prikken.

De hele kwestie van herkenbaarheid is ondergeschikt aan de in korte tijd drastisch toegenomen neiging van serieuze tv-rubrieken om zich in feite te gedragen als de Telegraaf of Hart van Nederland. Eergisteren opende Nova met een uitgebreid item over de moeder die haar drie kinderen vermoord had alvorens zichzelf te doden. Jeroen Pauw lichtte toe dat dit nu eenmaal is waar mensen over willen praten. Klinisch psycholoog Wolters maande tot terughoudendheid bij de media, omdat zulke berichten soms anderen op ideeën kunnen brengen. Dit soort nieuws is `besmettelijk'. Wat Nova niet meldde, was dat een paar dagen eerder een talkshow was uitgezonden waarin Oprah Winfrey aandacht besteedde aan infanticide. Bij RTL4 kunnen ze daar niet mee zitten, Nova en het NOS Journaal zouden alleen `over de kluwen' moeten berichten, ook al willen `de mensen' misschien anders.