Banenplan van PvdA sneeft

De oppositie in de Tweede Kamer kreeg gisteren geen voet tussen de deur bij het kabinet, in een debat over economisch herstel.

De snel oplopende werkloosheid baart de Tweede Kamer zorgen. Per maand komen er 14.000 werklozen bij, inmiddels is ruim een half miljoen mensen werkloos en de jeugdwerkloosheid bedraagt 15 procent. Met een crisis in `de polder' als achtergrond en Europese verkiezingen op komst greep de oppositie deze cijfers gisteren aan voor een discussie over de keuzes die CDA, VVD en D66 hebben gemaakt om de economie er bovenop te helpen.

Het door PvdA-leider Bos aangevraagde debat kenmerkte zich door een redelijk traditionele scheiding tussen links en rechts in de Kamer. De VVD brak een lans voor verlaging van het minimumloon, het CDA nam een naar rechts hellende middenpositie in en vanuit de oppositie kwamen met name van PvdA en GroenLinks concrete, maar dure voorstellen voor werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Bos presenteerde een banenplan waarbij, via lastenverlichting, meer werk met relatief lage lonen wordt gecreëerd. Onderdeel van de plan is jaarlijks maximaal 500 euro belastingkorting voor mensen die werken. Deze `werkbonus' wordt lager naarmate iemand meer verdient, waardoor vooral lage en middeninkomens van de maatregel profiteren. Verder wil de PvdA 800 miljoen euro uittrekken voor kinderopvang, 450 miljoen voor bedrijven die jongeren of ouderen in dienst nemen en 400 miljoen voor extra leraren in het vmbo. De totale kosten van dit plan bedragen bijna 4 miljard. De PvdA wil dat geld vinden door de fiscale aftrek van pensioenpremies voor mensen met een hoog inkomen te beperken (geraamde opbrengst 2,5 miljard) en door een toegezegde verlaging van de onroerendezaakbelasting te schrappen.

De coalitiefracties ontvingen het plan uiterst kritisch. Kwalificaties als ,,teleurstellend'' (CDA) en ,,ouderwets'' (VVD) streden om voorrang. Toen bleek dat ook de vakbeweging weinig voelde voor de plannen van Bos, was duidelijk dat de PvdA te hoog had ingezet.

Bos en VVD'er Blok botsten stevig over het PvdA-banenplan. Volgens Blok leidt het slechts tot een verschuiving van arbeidskosten naar de middeninkomens. Bos daagde hem daarop uit te zeggen hoe hoog een middeninkomen volgens de VVD dan is. Blok noemde een bedrag van 50.000 euro, hetgeen door Bos honend ter zijde werd geschoven: ,,Dat kan ik toch niet serieus nemen.''

Een plan van GroenLinks-fractievoorzitter Halsema om 200 miljoen euro in te zetten om laaggeschoolden ieder een subsidie van 2.000 euro te geven om ze aan het werk te helpen werd positiever ontvangen.

[vervolg WERKLOOSHEID: pagina 3]

WERKLOOSHEID

'Uitstralingsprobleem bij kabinet'

[vervolg van pagina 1]

Dat was vooral wegens het eenvoudige karakter ervan. Aan de effecten ervan (100.000 zogenoemde `Balkenende-banen' erbij) werd echter hardop getwijfeld.

Premier Balkenende, die samen met de ministers Zalm (Financiën, VVD) en Brinkhorst (Economisch Zaken, D66) en staatssecretaris Rutte (Sociale Zaken, VVD) naar de Kamer was gekomen voor het debat, erkende dat de werkloosheid een groot probleem is. Hij schetste een somber beeld van een werknemer die zijn baan verliest. ,,Verlies van werk is meer dan verlies van inkomen. Het raakt je gevoel van eigenwaarde. Het heeft effecten op je sociale contacten. Hoe leg je het aan je kinderen uit als je geen werk meer hebt? Wij zijn gelukkig en bevoorrecht dat wij die situatie niet kennen'', aldus de premier.

Het kabinet kampt echter met een uitstralingsprobleem, zoals ChristenUnie-voorman Rouvoet het noemde. Er worden enorme ingrepen gedaan in de sociale zekerheid, maar ,,het gevoel van urgentie ontbreekt'', zei Rouvoet. De maatregelen die tot nu toe genomen zijn, zoals het afschaffen van vut en pre-pensioen en het aanscherpen van de bijstand, wekken slechts irritatie en leiden tot felle kritiek vanuit met name de vakbonden. Het doel mag duidelijk zijn – het oplossen van het economische probleem waar Nederland mee kampt – de maatregelen om dat te bereiken zijn maar moeilijk te verkopen aan de Nederlandse burger.

Balkenende deed in zijn beantwoording dan ook een poging de positieve aspecten van de plannen van PvdA en GroenLinks te benadrukken, maar slaagde daar maar matig in. ,,De PvdA zit dicht tegen het kabinetsbeleid aan'', zei Balkenende, ,,ik vind het echter mijn plicht om op te merken dat de plannen van de PvdA bepaalde inkomensgroepen te zwaar zullen belasten.'' Zijn toezegging aan Halsema haar banenplan aan het Centraal Planbureau voor te leggen klonk meegaand, maar die toon werd enkele minuten later door minister van Financiën Zalm weer geheel teniet gedaan. Hij fileerde met de hem kenmerkende argumenten (berekeningen) zowel de PvdA als GroenLinks.

Over het PvdA-plan zei Zalm: ,,Naar mijn oordeel zit er een gat in de dekking van 600 miljoen, maar ik laat de rekenpartij verder voor wat het is.'' Over het GroenLinks-plan zei hij: ,,Mevrouw Halsema heeft heel goed gerekend: als je 200 miljoen hebt en 2.000 euro per persoon geeft, dan bereik je 100.000 personen. Zij zou nog meer effect hebben als je 200 euro per persoon geeft. Maar ik schat dat mevrouw Halsema al blij mag zijn als zij 10 procent van het effect haalt van wat zij nu in de boeken heeft staan.''

Uiteindelijk hield het kabinet vast aan de al met prinsjesdag ingezette koers. Balkenende nam fel afstand van de suggestie dat het kabinet doelbewust mensen werkloos zou maken. Hij herhaalde dat het kabinet juist probeert om voor de lange termijn de Nederlandse economie te versterken. ,,Op korte termijn is loonmatiging het belangrijkste instrument om een verdere stijging van de werkloosheid te voorkomen'', zei hij. Voorstellen van de oppositie wees hij af.

ChristenUnie-voorman Rouvoet, die het uitstralingsprobleem van het kabinet had benoemd, was somber over het verloop van het debat. ,,Het heeft ons geen steek verder geholpen, de posities liggen helemaal vast. Argumenten landen niet meer'', zei hij.

    • Egbert Kalse