Peinzende cowboys en koeien

In wat waarschijnlijk de beste western alle tijden is, Once Upon a Time in the West, gebeurt heel lang niets. Die film begint zelfs met niets. Mannen wachten. Er zoemt een vlieg. Na tien minuten Sergio Leone heb je klamme handen en bereidt je lichaam zich voor op een grootse cinefiele vecht- of vluchtreactie, zo ondraaglijk is inmiddels de spanning. In Open Range gebeurt ook lang niets. Het regent.

Open Range is de poging van regisseur/acteur Kevin Costner om de western als genre weer op de kaart te zetten. Hij wil laten zien dat men in al die stadjes die we uit de klassiekers kennen, vooral heel veel mannen en vrouwen zaten te wachten tot bij wijze van spreken de regen voorbij was. Daarna konden de outlaws de slechteriken uitschakelen, de inwoners hun zelfrespect terugvinden en de held het beeld uitrijden, de horizon tegemoet op zoek naar nieuw onrecht. Er is geen genre dat zo wellustig met clichés omspringt als diezelfde western.

Het is de vraag of het een goed idee van Kevin Dances with Wolves Costner was om een zieltogend genre nieuw leven in te blazen door de saaiheid ervan te beklemtonen. Open Range analyseert de karakters van Boss (Robert Duvall), Charley (Costner) en Button (Diego Luna), die als `vrije grazers' met een kudde koeien over de prairie trekken, die inmiddels grotendeels in bezit genomen is. De vrijbuiters versus de grootgrondbezitters, het recht op zelfbeschikking versus de opgelegde wetten (die in de ogen van iemand die liever zelf bepaalt wat hij doet natuurlijk altijd slecht zijn, daarvoor hoeft de schurk niet eens een vet aangezette rotschurk à la Michael Gambon te zijn), eens waren dit de progressieve waarden van de western als Amerikaans genre. Nu doen ze eerder conservatief aan.

Kevin Costner is bij uitstek de acteur en regisseur van De Blik, de getergde, veelbetekenende, peinzende blik. Wie de indruk krijgt dat die blik in Open Range betekenis heeft, moet telepathisch aangelegd zijn. Voor de gewone verstaander is wat zich tussen de personages afspeelt zo plat als een dubbeltje. Er is altijd wraak. Er wordt gewacht. En cowboys worden tijdens dat wachten ook een dagje ouder.

Open Range. Regie: Kevin Costner. Met: Kevin Costner, Robert Duvall, Annette Bening, Michael Gambon, Michael Jeter. In: Pathé Arena, Amsterdam; Pathé De Kuip, Rotterdam; Rembrandt, Eindhoven.