Meer macht Irak in nieuwe resolutie

De Verenigde Staten en Groot-Brittannië hebben gisteren een aangepaste VN-resolutie gepresenteerd die voorziet in meer macht voor de Iraakse interim-regering, om tegemoet te komen aan kritiek van onder meer Frankrijk, Rusland, China. De tekst geeft de interim-regering die op 30 juni de macht overneemt van de Amerikaans-Britse bezetters meer zeggenschap over de veiligheid en economie. De interim-regering is gisteren geïnstalleerd en heeft het werk overgenomen van de Iraakse regeringsraad, die tot veler verrassing meteen is ontbonden.

Volgens hoge VN-diplomaten liggen meer onderhandelingen in de VN-Veiligheidsraad in het verschiet. Lidstaten als Frankrijk en China willen, bleek gisteren al, meer concessies van de VS en meer soevereiniteit voor de Iraakse interim-regering. De ontwerpresolutie meldt nu dat het mandaat van de door Amerika geleide buitenlandse troepenmacht verstrijkt als een nieuwe regering is gekozen onder een nieuwe grondwet. Dit staat gepland voor eind 2005. De resolutie geeft de Iraakse interim-regering voorts zeggenschap over de Iraakse veiligheidstroepen en politie.

Het grootste struikelblok is voor de kritische VN-landen niet weggenomen: ook de nieuwe tekst geeft de buitenlandse troepenmacht het recht ,,alle noodzakelijke maatregelen'' te nemen om stabiliteit te brengen en geeft de interim-regering geen vetorecht over militaire operaties. De machtsverhouding tussen buitenlandse troepen en interim-regering moet volgens de VS in een uitwisseling van brieven worden bepaald.

De drie permanente leden met vetorecht in de Veiligheidsraad Frankrijk, Rusland en China en Duitsland, Chili en Algerije willen dat de resolutie zelf op dit punt duidelijkheid geeft. Zij uitten gisteren achter gesloten deuren hun bezwaren.

Frankrijk is volgens een Franse diplomaat ,,niet tevreden'' over de nieuwe tekst en wil ,,opheldering''. China meent dat in het nieuwe ontwerp ,,volledige soevereiniteit niet volledig is weerspiegeld''. Algerije wil dat het standpunt van de Iraakse interim-regering ,,zal prevaleren'' boven dat van de buitenlandse troepenmacht bij militaire operaties. De Amerikanen willen volgens diplomaten voor de bescherming van hun eigen troepen de militaire eindverantwoordelijkheid houden en een `consultatiemechanisme' met de interim-regering opzetten.

Hoe en wanneer dit wordt opgelost is onduidelijk. De Veiligheidsraad spreekt morgen eerst de Iraakse interim-minister van Buitenlandse Zaken Zebari en volgende week VN-gezant Brahimi na diens terugkeer uit Bagdad. Voordien verwachten diplomaten geen stemming over de resolutie. Resolutie

Invloed regering Irak

Resolutie

[Vervolg van pagina 1]

De Veiligheidsraad wil dat de interimregering inbreng krijgt bij de resolutie. Sommige lidstaten willen afwachten hoe de regering wordt ontvangen door de bevolking. Daarmee zal de resolutie, anders dan de VS wilden, vrijwel zeker niet in stemming komen vóór de herdenking van D-Day op 6 juni, waarvoor veel internationale leiders in Frankrijk zijn.

Volgens de ontwerptekst moet de interim-regering ,,gaandeweg een steeds grotere rol spelen en uiteindelijk de verantwoordelijkheid nemen voor het behoud van veiligheid en stabiliteit in Irak''. De resolutie meldt dat het mandaat van de buitenlandse troepenmacht eerder [dan eind 2005] kan worden beëindigd als de overgangsregering, die moet voortkomen uit verkiezingen in uiterlijk januari 2005, dit vraagt. De resolutie spreekt voor het eerst van een ,,leidende rol'' voor de VN bij de politieke overgang in en wederopbouw van Irak.

De discussie over de nieuwe ontwerptekst begon gisteren nadat de interim-regering was geïnstalleerd. President Bush sprak van een ,,zeer hoopvolle dag voor het Iraakse volk en het Amerikaanse volk''. Bush prees het werk van VN-gezant Brahimi bij de formatie.

VN-chef Annan erkende dat de selectie van de leiders niet gladjes was verlopen, maar onderstreepte dat er geen reden tot klagen was. ,,Ik denk dat we met ons allen moeten erkennen dat de gang van zaken niet perfect was en dat het een moeilijke situatie was.'' Gegeven die omstandigheden ,,deed de heer Brahimi het beste wat hij kon'', aldus Annan. Volgens diplomaten zijn Brahimi, die met de Amerikaanse bestuurder Bremer en de Iraakse reegringsraad de nieuwe leiders moest benoemen, ,,geen verwijten te maken''.

    • Robert van de Roer