`Het wordt een slagveld bij NoordNed'

Als de directeur niet opstapt, gaan we staken, zei het personeel van trein- en busbedrijf NoordNed. `Hoe kunnen wij nou vertrouwen in hem terugkrijgen als hij ons intimideert?'

Piebe van der Molen houdt wel van een beetje actie, en dat mogen de boze NoordNed-werknemers best weten. Wanneer president-commissaris Frank van den Hoek voor het Leeuwardense congrescentrum FEC Expo langsrijdt op zoek naar een parkeerplaats wijst vakbondsbestuurder Van der Molen hem na. ,,Kijk, daar gaat onze grote vriend.'' En wanneer een NoordNed-werknemer daarna vraagt wat de toon wordt op deze ingelaste vergadering over het wel of niet aanblijven van de NoordNed-directeur antwoordt van der Molen dat ,,alles mag. Vragen stellen, de boel afbreken, wat je wilt.''

De vraag was of dat genoeg was voor het personeel. Gisteren kwamen in twee urenlange en grimmig gestemde zittingen bijna 200 van de ruim 500 werknemers bij elkaar om met ondernemingsraad en vakbonden te beslissen of het vorige week uitgesproken ultimatum uitgevoerd moest worden. Het personeel voelt zich geschoffeerd, belogen en geïntimideerd door directeur Koos Braam. Hij zou te hard zijn en te weinig rekening houden met hun belangen, omdat hij openlijk zinspeelt op mogelijke ontslagen in de voor NoordNed moeilijke toekomst.

De werknemers eisten vorige week zijn vertrek. Zo niet, dan zou vandaag de hele dag het werk neergelegd worden, waarmee bijna 55.000 reizigers in Groningen en Friesland zonder bus en trein zouden zitten. De bijeenkomsten waren wel toegankelijk voor buitenstaanders, maar de werknemers wilden uit angst voor de directie geen achternamen geven. Ze noemen elkaar bij de voornaam. Ger, Hessel, Johan en Harm. Shag ligt op tafel, voeten op stoelen. Mannen onder elkaar – op de twee bijeenkomsten zijn in totaal drie vrouwen aanwezig. Buschauffeur, machinist of conducteur, stuk voor stuk zijn ze teleurgesteld in directeur Braam.

,,Hoe kunnen wij nou vertrouwen in hem terugkrijgen als hij ons intimideert?', vraagt de een. ,,Hij heeft geen respect voor ons.''

Een ander: ,,Braam houdt geen rekening met gemaakte afspraken. Hij zaait onrust in ons bedrijf.''

,,Als ik een fout maak, word ik eruit getrapt. Braam maakt er vele en blijft. Dat is niet eerlijk.''

De raad van commissarissen van NoordNed, deels bestaand uit de twee directeuren van moederbedrijf Arriva Nederland, heeft maatregelen genomen om de crisis te bezweren. Braam functioneert prima, vindt president-commissaris Rob van den Hoek, maar voor overleg met het personeel is hij minder geschikt. Daarvoor wordt een troubleshooter vanuit Arriva aangesteld, Reinder Hoekzema. Het personeel is enthousiast over Hoekzema, vooral omdat hij jarenlang vakbondsbestuurder is geweest en geen blad voor de mond neemt. ,,Waarom wordt hij dan niet de nieuwe directeur? Zijn we meteen van Braam af.''

Van den Hoek: ,,De raad van commissarissen heeft besloten dat Braam blijft. Het personeel bepaalt niet of een directeur weg gaat. Die tijd is voorbij. Punt.''

,,Er is een nieuwe bestuurder naast Braam gezet. Een puimruimer'', reageert de werknemer. ,,Maar dat heeft geen zin als je de puinbreker laat zitten.''

,,We kunnen niet met Braam werken. Hij neemt de verkeerde beslissingen.''

,,Hij is nog nooit op de werkvloer geweest.''

,,Ik heb geen idee wie het is.''

Van der Hoek: ,,Hoe kan het personeel hem nou wegsturen als het hem niet eens kent? Maar goed, dit is van mij ook een punt van kritiek. Alleen: Braam heeft ook een hoop goede punten.''

,,We zijn al anderhalf jaar met hem bezig. Hij verandert niet.''

Van der Hoek: ,,Het kan altijd slechter.''

,,Hoeveel slechter dan dit dan? We kunnen niet meer met elkaar door de deur.''

Van der Hoek: ,,In het echte leven kom je er dan ook weer uit.''

,,Ja, met een scheiding.''

Maar Van den Hoek laat zich niet ompraten. Hij schetst tijdens de onderhandelingen, die 's ochtends om tien uur begonnen en 's avonds na tienen eindigden, dat het personeel van NoordNed op het moment niet zoveel te kiezen heeft. NoordNed, in 1999 opgericht om kleine onrendabele lijnen in het noorden te exploiteren, staat voor moeilijke jaren. De rijkssubsidies worden fors teruggedraaid en eind volgend jaar lopen alle concessies van NoordNed af en worden ze Europees aanbesteed. Worden die vervoersrechten niet opnieuw binnengehaald, dan heeft NoordNed geen werk. En dus ook geen werknemers nodig. Van der Hoek denkt dat het personeel niet weet waarover het het heeft. ,,Jullie zitten in een situatie die jullie niet kennen. En ik ben bang dat er nog wel wat meer gaat veranderen. Tien, twintig jaar geleden zijn jullie aangenomen. Jarenlang hebben jullie in het vervoer in een rustige omgeving gewerkt. Maar de wereld is aan het veranderen. Ook het vervoer wordt een competitieve markt.'' Hoekzema kan het ook niet vrolijk zeggen: ,,Het werk is weg, het wordt een slagveld.'' Daarna volgt een subtiel dreigement van Van der Hoek: ,,Wij zijn bereid zwaar te investeren in nieuw materieel voor NoordNed. Maar dan moeten jullie wel bereid zijn met wederzijds respect te werken.''

,,Dat moet u niet tegen ons zeggen!'', roepen sommige rood aangelopen mannen daarop.

Net als Van den Hoek proberen ook de vakbonden het conflict te sussen. Van der Molen van FNV Bondgenoten geeft toe dat hij vorige week op een personeelsbijeenkomst `Dus wij gaan ervoor dat Koos Braam moet verdwijnen!' heeft geroepen, maar hij komt daar nu op terug. ,,Soms moet je een signaal afgeven.'' Van der Molen zegt dat hij, als het erop aankomt, de werknemers niet kan steunen bij een staking. Dat kan slechts wanneer werknemers beschadigd dreigen te worden door de onderneming.

Als Van der Molen en een medevakbondsbestuurder vragen willen afkappen, slaat de vlam in de pan. Een verhitte werknemer zegt dat de mannen achter de tafel ,,even hun mond moeten houden'' want ze hebben ,,niks meer te vertellen dan ik''. Dat schiet Van der Molen echter in het verkeerde keelgat. Hij wil weglopen. ,,Ik houd me helemaal niet rustig!''

Uiteindelijk krijgen de vakbonden en president-commissaris hun zin. Professionele bemiddelaars zijn al bezig te praten met NoordNed-leidinggevenden. ,,Als we die uitkomsten nou eens afwachten?'', vraagt Van der Molen. Het personeel ziet geen andere uitweg en stemt met het voorstel in. Er wordt niet gestaakt. NoordNed geeft en krijgt twee weken uitstel.