Gary Oldman

De Engelse acteur Gary Oldman speelt vaak schurken in Amerikaanse films. In `Harry Potter and the Prisoner of Azkaban' komt die stereotypering hem eindelijk eens van pas.

Mel Gibson vergeleek hem met Mr. Potato Head, de hier vooral uit Toy Story bekende aardappel die met behulp van allerlei snorren, brillen en voeten een andere aardappel kan worden. Gary Oldman speelde toen Gibson dat zei Beethoven in Immortal Beloved (Bernard Rose, 1994). Daarvoor was hij al Dracula geweest in Bram Stoker's Dracula (Francis Ford Coppola, 1992), Lee Harvey Oswald in JFK (Oliver Stone, 1991), Joe Orton in Prick Up Your Ears (Stephen Frears, 1987) en Sid Vicious in Sid & Nancy (Alex Cox, 1986). Daarna ging het mis. Voor Oldman leek nog maar één soort rol weggelegd, die van schurk in grote Amerikaanse producties als Air Force One, Lost in Space en Hannibal. ,,Ik word moe van mezelf'', zei hij al in 1997 in een interview. Een paar jaar later had hij een verklaring voor zijn maar doordenderde casting als slechterik: ,,De mensen die het bij de studio's voor het zeggen hebben, zijn dom.'' Misschien was het uit pure wanhoop dat de acteur in 2001 de rol van lieve dwerg aannam in Tiptoes, een film die tijdens de première op het Sundance Festival uitgelachen werd en waarvan daarna nooit meer iets is vernomen. Toch maar weer terug naar de schurken. Hij speelt ze ook goed. Oldman kan er zo bij staan dat verongelijktheid over zijn eigen miezerigheid genoeg motivatie is om terrorist te worden of anderszins het slechte pad op te gaan. Een plot is dan meteen overbodig. Wel zo makkelijk.

Leonard Gary Oldman (Londen, 21 maart 1958) was in de jaren tachtig een van de grote nieuwe talenten op het Engelse toneel. Zijn tweede film was Sid & Nancy van Alex Cox, waarin Oldman de bassist van de Engelse punkband The Sex Pistols speelde. Een van zijn eerste Amerikaanse rollen speelde hij in JFK van Oliver Stone, en hoewel die film juist wilde bewijzen dat Lee Harvey Oswald niet alleen was, werd hier waarschijnlijk de kiem gelegd voor Oldmans typecasting als schurk die het in zijn eentje tegen de hele wereld wil opnemen.

Behalve met de stupiditeit of de gemakzucht van de studio's kan Oldmans drankprobleem met zijn rolkeuze te maken hebben, ook al vindt hij dat het zijn prestaties niet in de weg stond. ,,Het is een vloek dat ik dit werk dronken beter doe dan de meeste mensen nuchter'', meent de acteur. Toch kickte Oldman af. Even leek het erop dat hij voorgoed afscheid nam van acteren. Oldman debuteerde in 1997 als regisseur met Nil by Mouth, waarvoor hij zijn eigen jeugd met een alcoholische vader in een arme buurt in Londen als uitgangspunt nam. Oldmans regiedebuut was een nog groter succes dan zijn acteerdebuut. De film werd genomineerd voor een Gouden Palm op het filmfestival van Cannes en kreeg lovende kritieken. Daarna veranderde er weer weinig. Oldmans tweede film is nog steeds niet van de grond gekomen. De rol van Sirius Black in Harry Potter and the Prisoner of Azkaban nam hij aan voor het geld. Maar hij is wel blij dat hij nu eens niet de schurk blijkt te zijn.