`Moslim of christen?' vroegen ze

Tijdens de overval op het wooncomplex Oasis, nabij de Saoedische stad Khobar, zijn zaterdag drie Nederlanders in hun huis ternauwernood aan de dood ontsnapt. ,,Het was gruwelijk spannend'', zegt een van hen.

Zaterdagochtend even na half acht kreeg de 41-jarige Arco Wagemakers, financial officer van softwarebedrijf Atos Origin Middle East, telefoon in zijn huis in het wooncomplex Oasis bij de Saoedische stad Khobar. Een bende was binnengedrongen in het Petroleum House een paar kilometer verderop. Hij ging naar boven om zich aan te kleden. Zijn vrouw en dochter waren beneden aan het ontbijten toen de vrouw twee jonge Saoediërs met een mitrailleur in de tuin zag. De twee hadden een zwart T-shirt aan en een vrijetijdsbroek. Ze pakte haar vierjarige dochter onder de arm en rende naar boven. De mannen hadden haar niet gezien.

In de badkamer verstopte het echtpaar hun dochter in de kast. Ze zeiden tegen haar dat ze stil moest zijn. Zelf kropen ze in de garderobekast. ,,We hoorden de mannen de trap oplopen'', zegt Wagemakers nu. ,,Ze liepen ons voorbij, draaiden zich om en gingen weer naar beneden.'' Vervolgens staken de twee mannen het huis in brand. ,,We hoorden het alarm afgaan. We hoorden schoten op straat. We bleven zitten, maar er was zoveel rook dat we via de badkamer met z'n drieën het dak op zijn gegaan.'' Daar lagen ze tot in de middag. Het was 40 graden. ,,Onze dochter is een kleine held'', zegt Wagemakers. ,,Ze heeft zich heel goed gedragen.''

Toen rond drie uur de vuurgevechten verstomden kropen ze over het dak naar het huis van de buren. Bij de voordeur lag bloed, de buren waren niet thuis. Wagemakers belde naar de beveiligingsdienst. ,,Later hoorden we van onze Saoedische buren dat bij hen drie mannen waren binnengevallen. ,,Moslim of christen?'', hadden ze gevraagd. `Moslim', antwoordden de buren. Toen konden ze gaan.''

Op straat zag Wagemakers een dode vrouw liggen. Andere buren hadden twee mannen dood op straat zien liggen. Volgens Wagemakers waren er meer terroristen dan het groepje van vier of vijf waarover tot nu toe is gesproken. ,,Andere buurtbewoners hebben zich net als wij in huis verstopt. Ons huis is het enige dat in brand is gestoken.''

In wooncomplex Oasis, een van de rijkste en best beveiligde van Saoedi-Arabië, staan tussen de 100 en 150 huizen. Er wonen 15 Nederlanders. In Saoedi-Arabië wonen en werken ongeveer 150.000 Europeanen en Amerikanen, vooral in de grote steden. Nederlandse werknemers in Khobar en de nabijgelegen stad Jubail spreken van een uittocht door het toenemende geweld. Gisteren was er in de stad Dharan een schietpartij en een bomexplosie en inwoners van het wooncomplex Eurovillage in Khobar waren gisteren getuige van een schietpartij. Tien tot vijftien Nederlanders in Euroville pakken op dit moment hun koffers om naar Nederland terug te keren of naar Dubai te gaan. Tientallen Nederlanders brachten vanochtend hun reispapieren in orde op de Nederlandse ambassade in Riad. Het Amerikaanse consulaat heeft Amerikanen, ongeveer 75.000, opnieuw opgeroepen het land te verlaten.

De Koninklijke/Shell Groep heeft een kantoor in Khobar. Er werken een kleine 20 werknemers, maar geen van hen was betrokken bij de schietpartij of de gijzeling. Het kantoor is onderdeel van een joint venture tussen Shell, het Franse Total en de Saoedische oliemaatschappij Aramco. Deze samenwerking, waarin Shell de leiding heeft, is bezig met het zoeken naar gas in een deel van het koninkrijk.

Het incident in Khobar heeft Shell er wel toe gebracht om de familieleden van de westerse werknemers vrijwillige evacuatie aan te bieden. ,,Als familieleden weg willen verzorgen wij de evacuatie'', aldus een woordvoerder. Shell heeft 2.000 werknemers in Saoedi-Arabië, maar de overgrote meerderheid daarvan is Saoedisch. Hoeveel westerlingen het Nederlands-Britse bedrijf in dienst heeft in het koninkrijk kon de woordvoerder niet zeggen. Het Franse Total zei vanmorgen dat het zijn werknemers naar een veilige plek heeft overgebracht in een reactie op het geweld. Om hoeveel mensen het gaat zegt Total niet. ,,Wij hebben onze werknemers naar een geheime locatie overgebracht. We evacueren echter niet uit het land zelf'', aldus een woordvoerder van Total.

Het incident in Khobar zorgde voor grote beroering op de oliemarkten. Saoedi-Arabië is 's werelds grootste olieproducent, het heeft de grootste oliereserves en is het enige land ter wereld dat op korte termijn de productie substantieel kan verhogen. Alhoewel er geen oliefaciliteiten zijn in Khobar zorgde de aanslag voor een flinke stijging van de olieprijs. Een vat Brent Noordzee-olie kostte vanmorgen 37,85 dollar, een stijging van 1,25 dollar en de Amerikaanse olie WTI steeg 1,10 dollar tot 40,98 dollar.

,,Vorig jaar mei na de aanslag in Riad heb ik met collega's afgesproken: als er iets in Khobar gebeurt, gaan we weg'', zegt een 38-jarige Nederlander die voor Aramco werkt. ,,Nu is Khobar aangevallen, maar ik werk híer en ik woon híer. Ik heb geen baan in Nederland en in mijn huis woont iemand anders.'' Vanmorgen hebben zijn vrouw en hij besloten dat zij met de kinderen naar Nederland terugkeert. ,,Voor het land is dit een ramp'', zegt hij. ,,De olie-industrie is grotendeels afhankelijk van westerse buitenlanders. Hoe lang zal het duren voordat dit land verlaten is?''

Arco Wagemakers en zijn gezin zouden gisteren naar Dubai zijn verhuisd. Omdat hun papieren zijn verbrand, moeten zij wachten. ,,De benedenverdieping en de kinderkamer zijn uitgebrand'', zegt hij. ,,We hadden veel ingepakt. Alleen is één van de twee katten nog verdwenen.''