Mao's verloren generatie

De Culturele Revolutie (1966-1976) is een van die gebeurtenissen uit de naoorlogse geschiedenis die even bekend als onbegrepen is. En dat heeft, net als overal waar het recente verleden nog veel pijn doet, vooral te maken met het land zelf: op de schade die de Culturele Revolutie bij miljoenen Chinezen heeft aangericht rust nog altijd een taboe. In China telt de toekomst nu eenmaal meer dan het verleden en terugkijken is er geen gewoonte.

Des te knapper is de nieuwste documentaire van Carma Hinton waarin ze naar een verklaring zoekt voor de gekte die China meer dan tien jaar in haar greep had en het land de vernieling in hielp. In Morning sun doet ze dat op een heel persoonlijke manier, waarbij ze tal van Chinezen over die pijnlijke herinnering laat praten. De meesten doen dat openlijk en openhartig. Sommigen anoniem, zij zijn de schaamte nog niet voorbij.

Maar wat duidelijk wordt uit al hun verhalen is hoe zij het slachtoffer werden van een ideologisch uitgeputte communistische partijtop die zich langzamerhand meester wist te maken van de jeugd. De partij, of liever gezegd de in een machtsstrijd verwikkelde Mao Zedong, maakte zo schaamteloos misbruik van het kinderlijk vertrouwen van de jeugd, dat een hele generatie Chinezen tegen hun ouders, leraren, lokale en zelfs nationale leiders in opstand kwam. ,,We schamperen wel eens over de jeugd van tegenwoordig die in katzwijm valt voor de een of de andere rockster. Maar wat deden wij? Een oude man in uniform.... Hij kon niet eens dansen of zingen'', zegt een van hen. Het is een periode die diepe wonden heeft achtergelaten in de Chinese ziel. Carma Hinton kan het weten. Haar Amerikaanse vader was een persoonlijke vriend van Mao's rechterhand, premier Zhou Enlai. De oude Hinton was uit idealisme in China achtergebleven, maar de Culturele Revolutie had ook hem niet gespaard.

Dat de VPRO heeft gekozen voor deze film van Hinton en niet voor een herhaling van haar magnifieke Gate of Havenly Peace, over de neergeslagen studentenopstand, die komende vrijdag veertien jaar geleden plaatshad, is goed getroffen. Want Morning sun bewijst hoe lang het duurt voordat wonden zijn geheeld. Voor de rehabilitatie van de slachtoffers van het militair geweld in het voorjaar van 1989 voorspelt dat weinig goeds.

VPRO's import: Morning sun, VPRO, Ned.3, 23.38-0.43u.