Chaos regeert bij het Nederlands elftal

De kampioen van de vriendschappelijke wedstrijden is na 24 oefeninterlands zijn ongeslagen status kwijt. De 1-0 nederlaag tegen België was geen sportieve ramp. Toch was de manier waarop het Nederlands elftal speelde in de 124ste Derby der Lage Landen weinig hoopgevend voor het Europees kampioenschap.

De excuses lagen voor het oprapen – een paar potentiële basisspelers werd rust gegund – maar het potje zomeravondvoetbal leverde vooralsnog meer vragen dan antwoorden op. Bondscoach Advocaat heeft na het broddelwerk in Eindhoven nog twee weken om aan zijn ideale elftal te sleutelen.

Over veertien dagen speelt Oranje zijn openingswedstrijd tegen Duitsland. Daarna volgen nog groepsduels tegen Tsjechië en Letland. De drie tegenstanders op het EK hanteren dezelfde tactiek als België. Ze zullen de Nederlandse aanvalsgolven rustig afwachten en via snelle uitvallen proberen gevaarlijk te worden. De `Rode Duivels' waren een ideale sparringpartner. Vanavond wacht op het trainingskamp in Zwitserland een oefenpartij tegen de Faerøer Eilanden. De oefensessie eindigt zaterdag in Amsterdam tegen Ierland.

Tegen België speelde Oranje weer met vier middenvelders die een `ruit' vormden. Dit recept is eerder beproefd en in de laatste oefenpartij tegen Griekenland door de technische staf voor herhaling vatbaar geacht. Na de 4-0 zege op Koninginnedag wakkerde de Oranje-koorts flink aan. De meeste volksbuurten zijn er klaar voor, leert een rondgang in de grote steden. In Eindhoven waren de dertigduizend toeschouwers al even hoopvol gestemd en kleurrijk uitgedost. Na de wanprestatie is de euforie even getemperd.

Tegen België, dat zich niet heeft geplaatst maar beduidend beter voor de dag kwam dan het wél geplaatste Griekenland, bleek het systeem met de `ruit' even kwetsbaar als ondoorgrondelijk. De speelwijze zonder buitenspelers leverde nauwelijks uitgespeelde kansen op. Maar toen er na de pauze wél twee vleugelspitsen (Overmars en Van der Meyde) binnen de lijnen stonden, was het spel ronduit chaotisch te noemen.

Voor Advocaat reden genoeg de `ruit' voorlopig in ere te houden. Zolang linksbuiten Robben niet geheel hersteld is van zijn hamstringblessure, is spelen met buitenspelers inderdaad geen reële optie. Linksbuiten Overmars, dit seizoen vaak geblesseerd, maakte bij zijn invalbeurt geen fitte indruk. En rechtsbuiten Van der Meyde kreeg de lachers op zijn hand met een serie kansloze passeerbewegingen.

De opvallend montere bondscoach – hij leek haast blij met de slechte generale – noemde enkele verzachtende omstandigheden voor ,,de slechte maar leerzame wedstrijd''. Advocaat verwees naar de zware clubcompetities die de meeste internationals nog in de benen hadden. Daarom was hij afgelopen week begonnen met hersteltrainingen en had hij Davids, Van der Vaart, Makaay en Van Nistelrooy bewust aan de kant gehouden. De laatste twee mochten invallen en brachten in elk geval meer snelheid in de ploeg.

Het gelegenheidsduo Kluivert-Van Hooijdonk speelde niet alleen slecht, maar ook statisch. Met name Kluivert, die bij Barcelona op een zijspoor is beland, kon geen moment aantonen dat hij voor een basisplaats knokte en zich voor een nieuwe werkgever in de kijker wilde spelen. En aangezien Van Hooijdonk alleen gevaarlijk is met kopballen en vrije trappen, was het aanvalsspel gedoemd te mislukken.

Kluivert is geen schim van de explosieve midvoor die door zijn doelgerichtheid topscorer aller tijden van Oranje is geworden. Toch krijgt hij vanavond tegen de Faerøer zijn zoveelste kans op eerherstel – hij staat dan naast Van Nistelrooy in de punt van de aanval. Dit tandem heeft nooit soepel gedraaid; Advocaat houdt vol dat ze een koningskoppel kunnen vormen. Ze staan nu naast elkaar en niet achter elkaar, verklaarde de bondscoach zijn verrassende keuze. Van Hooijdonk zal zich weer moeten schikken in de rol van invaller. PiAir sprak na afloop heldere taal. ,,We spelen telkens in een andere samenstelling. We hebben eigenlijk niets gehad aan de laatste drie oefenwedstrijden.''

Tegen België uitte de vermoeidheid van de internationals zich in lamlendigheid. Zonder `gifmengers' als Davids en Van Nistelrooy oogde het spel van Oranje steriel en plichtmatig. Daarbij leken lang niet alle spelers doordrongen van hun opdracht. Zo moest Sneijder, meer een passer dan een loper, als rechtshalf (zonder rechtsbuiten voor zich) een half veld bestrijken. Althans, dat dacht hij. Volgens Advocaat had hij zich niet aan de opdracht gehouden en minder aanvallend moeten spelen. Sneijder verdiende lof voor een schot op de lat en een paar goede voorzetten. Cocu en Seedorf kregen, als voorste en achterste middenvelder, ook het voordeel van de twijfel. Seedorf werd net als Kluivert uitgefloten, toen hij gewisseld werd.

De achterhoede van Oranje werd te weinig op de proef gesteld voor een rapportcijfer. Wel maakte rechtsback Heitinga een paar dekkingsfouten en was hij in aanvallend opzicht opvallend onzichtbaar. En de manier waarop centrumverdediger Bouma vlak voor tijd een strafschop veroorzaakte door het been van Mpenza te haken, getuigde niet van boerenslimheid. De Belgische aanvoerder Goor benutte de penalty en vierde de zege op de `kaaskoppen' alsof de Europese titel was binnengehaald. `O, wat zijn die kezen stil', zongen de meegereisde Vlamingen op de tribune. Ze waren de kansloze nederlagen tegen Frankrijk (2-0) en Duitsland (3-0) snel vergeten.

Voor de Hollandse supporters was er één troost. De voorbereiding van Oranje is de afgelopen dertig jaar nooit een goede graadmeter geweest voor de prestaties op een EK of een WK. Vandaar wellicht de brede grijns van de verliezende coach. Advocaat had gisteren in het vliegtuig naar Zwitserland nog een verrassing in petto. Hij heeft leermeester Rinus Michels bereid gevonden mee te gaan op oefenstage. `De Generaal', die vanmorgen in Lausanne in de dug-out naar de training van Oranje zat te kijken, mag de selectie van `De Kleine Generaal' deze week een paar keer toespreken om voor het beoogde schofeffect te zorgen. Alle beetjes moeten helpen in Portugal.

Nederland 0

België 1

Ruststand 0-0. 78. Goor 0-1. Schds: Colombo (Fra). Tsch: 32.500. Gele kaarten: Stam (Nederland) en Deflandre (België).