Wie a zegt moet tot z durven gaan

Onlangs gehoord: in een haven raakt een hond te water. Een man gaat erachteraan om hem te redden, maar dreigt zelf kopje onder te gaan. Een agent schiet te hulp, en nog één. Ze verdrinken ten slotte alledrie. Een gruwelijk verhaal en een interessant beeld, want je kunt je afvragen hoe nuttig het is om met z'n drieën te verdrinken, als het ook met één had gekund.

De vergelijking tussen Irak en deze verdrinkingstragedie gaat op veel punten mank. Klemmend is echter ook in het geval van Irak de vraag hoe zinvol het is om leed te bestrijden met zich, ogenschijnlijk, almaar vermeerderende ellende, zowel bij het slachtoffer als bij de helper(s).

Ik had grote bedenkingen bij de Amerikaanse aanval op Irak. Nog los van de rammelende motieven en de schoffering van de Verenigde Naties leek één ding bij voorbaat vast te staan: een oorlog kun je winnen, maar vrede tot stand brengen is een proces van lange, lange adem en dan nog is de uitkomst onzeker. De aanvalsoorlog is gewonnen, maar inderdaad is de bestaande orde grondig verstoord, en een nieuwe orde nog lang niet in zicht.

Ondanks het feit dat de belangrijkste doelstelling vooraf, het opsporen van massavernietigingswapens, naar achteraf blijkt niet eens gehaald had kunnen worden die wapens zijn er stomweg niet hebben de Verenigde Staten niettemin allerlei landen aan het project-Irak weten te committeren. Onder andere Nederland.

Moeten wij ons terugtrekken nu de schade onzerzijds nog te overzien is, of geldt hier dat wie hoe aarzelend ook a heeft gezegd, ook de rest van het alfabet moet aandurven?

Dat laatste, vind ik. En wel vooral omdat vanuit Irak zelf ons niet alleen signalen bereiken van fundamentalisme en anti-westerse agressie, maar ook verzoeken om hulp. Geen militaire hulp, maar hulp bij de opbouw van een mondige samenleving, een rechtsstaat, een min of meer democratisch bestuur. Zoals een journalist van de eerste onafhankelijke Iraakse krant Al-Tahoui vorige week zei: ,,We willen zo snel mogelijk onafhankelijk worden, maar leer ons alsjeblieft wel onafhankelijk te zijn.'' Het Nederlandse leger heeft ervaring met wederopbouw. Maar Nederland noch Europa kan op eigen houtje veel in Irak uitrichten. Onontbeerlijk is een helder mandaat van de Verenigde Naties en de belofte van alle betrokkenen om zich daar dan ook aan te houden. Ons nu terugtrekken uit Irak levert aan alle kanten inderdaad alleen maar verliezers, verdronkenen op.

Maar met veel menskracht, geduld en gepaste bescheidenheid is het wellicht mogelijk dat andere doel van de aanval te realiseren. In de woorden van Bush: de bevrijding van het Iraakse volk. Beter is: hulp bieden bij het ontwikkelen van een stabiele rechtsstaat.

Jacobine Geel is theologe.