Oud-Hollands drama

Matthijs van Heijningen presenteert

Films:***

Extra's:*

Nederlandse films worden toch voornamelijk op de televisie bekeken, moet producent Matthijs van Heijningen gedacht hebben. Dus laten we de drie `Hollands Glorie'-films die nu onder de noemer `Matthijs van Heijningen presenteert' op dvd verschijnen ook maar in televisieformaat 4:3 op dvd plempen. Waarom dan niet de liefhebbers van film en de liefhebbers van beeldvullend de keuze gegeven? Of kun je tegenwoordig ook al geen dvd'tje kopen zonder op de kleine lettertjes te moeten letten?

Het is slecht voor te stellen dat regisseurs Nouschka van Brakel (Het debuut, Een vrouw als Eva) en Frouke Fokkema (Kracht) daar gelukkig mee zijn. Evenmin als met de keuze om de films geheel zonder extra's over te zetten. Ik kan me wel een gezellig commentaarkanaaltje voorstellen waarop Van Brakel en producent van Heijningen, met wie ze tamelijk trouw sinds wat ook haar debuut was in 1977 films met een licht feministische inslag is blijven maken, herinneringen ophalen.

Zo gewoon was het ook in de jaren zeventig niet, een film over de seksuele relatie tussen een veertienjarig meisje en een oudere man. De hoofdrollen waren voor de van de middelbare school geplukte Marina de Graaf en cabaretier Gerard Cox, die er ruim 25 jaar geleden inderdaad ook al als een oudere man uitzag. Van Brakel zou beiden uit loyaliteit – of sentimentaliteit, wie zal het zeggen – overigens weer casten in De vriendschap, haar treurige flop van enkele jaren geleden.

Ook haar tweede film had een erotische inslag met een bevrijdend sausje. Een vrouw als Eva castte Monique van de Ven tegenover Maria Schneider (Last Tango in Paris) als twee vrouwen die in een idyllische Franse commune een lesbische relatie krijgen.

Het is in retrospectief wel aardig om je te realiseren dat de verantwoorde Nouschka van Brakel minstens evenzeer heeft bijgedragen aan het imago van de Nederlandse film als seksueel expliciet als Paul Verhoeven, die in dezelfde periode Soldaat van Oranje en Spetters maakte en nu overal de schuld van krijgt.

Ruim tien jaar na Het debuut ontdekte Van Heijningen weer een eigenzinnige debutante. Toneelschrijfster Frouke Fokkema was al door Pieter Verhoeff en Theo van Gogh op het spoor van de cinema gezet. Aan Van Heijningen om het boerendrama Kracht in goede banen te leiden. De gehele toneelgroep Trust werd ingeschakeld voor de hoofdrollen, inclusief artistiek leider Theu Boermans als pas weduwnaar geworden boer die in de stad de vrijgevochten kunstenares Roos tegen het lijf loopt, die zich vervolgens maar moeilijk kan aanpassen op het platteland. Collectief reisden ze naar Limburg voor de opnamen van de film.

Ook hier had mooi extra materiaal ingezeten. Gemiste kansen. Gemiste morele kansen ook, als je bedenkt dat het om filmisch erfgoed gaat.