Offer

Oranje gaat met een aantal afdankertjes naar Portugal. Vier van de zes Nederlandse voetballers bij FC Barcelona moeten op zoek naar een nieuwe werkgever. Frank de Boer heeft zijn zinnen gezet op de woestijn, niet meer om te voetballen, maar om te golfen. Mark van Bommel is nog steeds blessuregevoelig. Oranje: bejaarden zonder club.

Er is een meevaller: het Nederlands elftal heeft de ruit ontdekt en dan wordt het loopvermogen toch minder belangrijk. Dat komt onze nationale bejaarden goed uit: het mag voorwaarts strompelen. Nog een troef: Dick Advocaat is opeens een monument van flair en lef geworden. Aan de vooravond van de vriendschappelijke wedstrijd tegen de Belgen schoffeerde hij nog gauw de buren. Hij hekelde het gedrag van de Kuifjes na de vorige oefenwedstrijd in augustus 2003. Buffel cs. waren, naar zijn gevoelige teentjes, te neerbuigend geweest over het spel van Nederland en over de verhoudingen in de ploeg. Advocaat: ,,Waarom konden zij dan niet winnen van ons? En waarom gaan wij naar het EK en België niet?'' Provocatie, intimidatie, venijn, en deze doorzichtige opwinding voor een armzalige vriendschappelijke pot. Dat belooft wat als Nederland zich straks moet opmaken voor de wedstrijd tegen de Duitsers.

Ach Dickie.

Hij had zo graag naast Rafael van der Vaart op de postzegel gestaan. Zoals hij al zijn leven lang zo graag in één adem genoemd wil worden met Cruijff en Michels. Of desnoods met Mourinho. Dick vindt helden voor een dag ook leuk. Alles wat hij beoogt, staat in het teken van revanche. Revanche op het provincialisme in leven en werk. Als voetballer en als coach. Revanche op het lot geboren te zijn als assistent. Nu hij eindelijk los is van zijn verleden wil hij almaar in galop naar het slagveld. Waar nu eens Belgen dan weer Duitsers in de brille van zijn gehaktmolen worden fijngemalen.

In persoonlijke conversaties, ver weg van de camera, is Dick een lieve man. Dan mag tederheid in de meerderheid zijn. Maar eenmaal in korte broek, op het veld, in het vizier van pers en publiek, vervelt hij tot een oorlogsmachine, in ieder geval tot een brok chagrijn. Dan slaat hij de liefde van zich af. Dan overschreeuwt hij Rinus en Louis. Met de blik van een generalissimo spijkert hij de vermeende vijanden – iedereen dus, behalve Bert van Lingen – aan het kruis.

Hoezo tegenstanders?

Deze coach wordt niet door een wave van het volk gedragen, maar hij heeft wel het geduld van de natie. In de aanloop naar het EK heeft het Nederlands elftal zelden geschitterd. Er werd saai en laf voetbal gespeeld, soms op slag van de vernedering. Het is de bondscoach niet echt aangerekend. Niet in Zeist, niet in de pers. Dick werd veel vergeven, juist omdat hij in privé-conversaties zo'n aardige man is. En ook omdat iedereen wel had kunnen zien dat het Nederlands elftal als de uitersten van een natte dweil aan elkaar hangt. Ruzie, afgunst en kinnesinne zijn genetisch bestorven in Oranje. Daar helpt geen lievemoederen aan, nog niet van honderd psychologen. Overigens, assistent-coach Willem van Hanegem is zelf legendarisch geworden als epicentrum van de intrige.

Dick droomt van een EK-finale. Dat zou pas echt een schitterende revanche zijn. Ook op zijn oude baas, Rinus Michels, die hem iets te vaak heeft benaderd als veredelde ballenjongen. De droom is Dick van harte gegund. Maar wie zou hem waar kunnen maken? Van der Sar? Frank de Boer? Edgar Davids? Zij zijn niet van de droom, zij zijn van de pecunia. Phillip Cocu heeft wel dat dromerige, in wreef en ogen. Maar wat kan een mens alleen in de `zestien'?

Jaap Stam? Een rots in de branding, maar hij was amper een dag in Noordwijk of hij liet de goegemeente weten dat het voor hem welletjes was geweest. Het EK in Portugal zou zijn laatste toernooi als international worden. Jaap wil dus uitbollen, als een `pre-pensionado'. Het scheelt toch in de mandekking. Al helemaal met een jonkie als Johnny Heitinga in de rugdekking. Dan vallen er gegarandeerd gaten.

Het zit Dick ook nu niet mee.

Bejaarden zonder club, een pre-gepensioneerde, een bank vol gekwetste ijdelheid en dan ook nog een assistent die meer met zijn oneliners voor Canal+ in de weer is dan met het positiespel van Davids en Van Bommel – ga er maar aan staan. Ik zou zeggen, het Nederlands elftal is voor Dick Advocaat een offer. De enige die dat nog niet weet, is hijzelf. Hij komt er wel achter na vier gemiste strafschoppen in de halve finale.