Nieuw leven voor de `Witte Stad' Tel Aviv

Tot verrassing van de Israëlische regering en het gemeentebestuur heeft Unesco, de VN-organisatie voor onderwijs, wetenschap en cultuur `de Witte Stad' Tel Aviv op de lijst van Werelderfgoed geplaatst.

De ruim vierduizend restaurants, huizen, appartementengebouwen en kantoren, die zijn ontworpen in de Duitse Bauhaus-stijl in de commerciële en culturele hoofdstad van Israël vormen een bijzondere collectie en verdienen dus het predikaat Werelderfgoed, zo motiveert Unesco het besluit dat begin juni met een officiële verklaring, een congres, een grote expositie en een feest wordt bekrachtigd.

In een land, en zeker een stad, waar zorgvuldig beheer van architectonisch erfgoed nog in de kinderschoenen staat, komt het besluit van Unesco als geroepen. Van de vierduizend Bauhausgebouwen – de meesten zijn ontworpen tussen 1931 en 1956 door Europese, vooral Duits-joodse architecten – bevinden zich honderden in verwaarloosde staat. Het wit, de originele kleur van de Bauhaus-huizen, van de `Witte Stad' is veranderd in khaki-bruin en uitlaatgassen-grijs. Felle zomerzon, constante zeewind en ongeïnteresseerde eigenaren hebben het erfgoed in gevaar gebracht.

Het gemeentebestuur van Tel Aviv onder leiding van burgemeester Ron Huldai hoopt dat met steun van Unesco het herstel van het architectonische wezenskenmerk van Tel Aviv een financiële en wetgevende injectie kan worden gegeven. Een uit 1990 daterend plan van de gemeente om op omvangrijke schaal de Bauhaus-erfenis te renoveren, stuitte destijds op verzet van huiseigenaren en makelaars die de huizen liever wilden slopen en vervangen door nieuwbouw, dan mee te werken aan kostbare herstelwerkzaamheden.

Maar nu de appartementenblokken, restaurants en kantoren op de Unesco-lijst staan, hebben gemeente en staat zich gecommitteerd. En Huldai hoopt zijn stad ,,wereldwijd op de kaart te zetten met iets anders dan aanslagen en een hedonistisch uitgaansleven.''

Of het Huldai nu zal lukken is de vraag, want het geweeklaag is niet van de lucht. Huiseigenaren klagen nu al weer over de mogelijke kosten en in de plaatselijke pers is een debat ontstaan over de vraag of Bauhaus-Tel Aviv niet een exclusief woonoord wordt voor de welgestelden, terwijl de ,,gewone Israëliër'' wordt verbannen naar de inderdaad uitermate naargeestige, Oostblok-achtige woonkazernes.

Bauhaus of Internationale Stijl is een architectonische erfenis van Weimar-Duitsland en nadat de nazi's de werken van architect Walter Gropius hadden beschimpt als ,,decadent'' namen jonge architecten die het naziregime waren ontvlucht de ideeën mee naar het toenmalige Palestina, waar de joodse wijk van het oude Jaffa zich ontwikkelde tot Tel Aviv. Duitse vluchtelingen drukten een nog altijd herkenbaar stempel op de stad. Bauhaus Tel Aviv is overigens het vierde Werelderfgoed in Israël. Akko, de Israëlisch-Arabische havenstad ten noorden van Haifa, de Oude Stad in Jeruzalem en Massada in de Negevwoestijn zijn al eerder op de lijst geplaatst.