Hulde voor een archetypische schlemiel

Close-up gaat zondagavond over de beroemdste eend ter wereld, die dit jaar zeventig wordt. Donald Duck maakte zijn debuut in de animatiefilm The little Wise Hen (1934), een aflevering uit de serie Silly Symphonies, geproduceerd door de Disney-studio's, met de brave Micky Mouse in een hoofdrol.

Donald Duck was allerminst braaf. Hij had een slecht humeur en een opvliegend karakter. Hij werd al snel geliefder dan de wat sullige Micky. Dat kwam ook door zijn kenmerkende kwakende stem, waarvoor Clarence `Duckey' Nash verantwoordelijk was. Nash werd door Disney ontdekt toen hij kinderen vermaakte met zijn dierenimitaties. Zo begon de in een matrozenpakje geklede eend aan zijn tekenfilmcarrière, die zou duren tot na de dood van Disney in 1966.

In de grappige documentaire worden fragmenten uit de cartoonfilms getoond. Daarnaast krijgt de kijker een rommelig en onvolledig beeld van de carrière van organisator Walt Disney te zien, pionier in het uitbaten van stripfiguren. Zo is er veel aandacht voor de nooit bewezen idee fixe van Disney dat hij een aangenomen kind was, van Spaanse ouders. Disney kreeg zelfs de FBI zo ver dat die ging speuren in Spanje. Dit op zich interessante onderwerp, evenals enkele andere niet genoemde eigenaardigheden van Disney – zijn door biografen beschreven antisemitisme, zijn werk als geheim FBI-informant, zijn drankzucht en zijn kille karakter – zou een aparte documentaire waard zijn.

Gelukkig is er veel aandacht voor de stripcarrière van Donald Duck, waarbij vooral de lang onderschatte tekenaar Carl Barks, de uitvinder van Duckstad en schepper van onder anderen Guus Geluk, oom Dagobert en Willie Wortel lof krijgt. Onder meer de Amerika-deskundige Maarten van Rossum vertelt over zijn jeugdherinneringen aan `de archetypische schlemiel Donald Duck'. Vermakelijk is ook de bijeenkomst van de Donaldisten-vereniging in Heidelberg. Deze enthousiaste Duckfans werken al vier jaar aan een plattegrond van Duckstad op basis van de ongeveer 6.000 pagina's die Carl Barks heeft getekend en blijken door close reading van de verhalen tot de opmerkelijkste conclusies te komen. Daarnaast betonen de multi-kunstenaar Gottfriet Helnwein en de Finse melancholische `menseneendenschilder' Kaj Stenwall hun schatplichtigheid aan de jarige eend. Hun werk wordt – met tekeningen en schilderijen van Carl Barks – in het Cobramuseum te Amstelveen tentoongesteld. Samen met de documentaire een terechte hommage aan een eend met een gecompliceerd karakter, die zich op een herkenbare, menselijke, maar vooral grappige manier door het leven blundert.

Close-up: Donald Duck: meer dan een eend, AVRO, Ned.1, 18.27-19.25u.

    • Dik Rondeltap