Het gebrek aan gezag zo zat

De voetbaltrainer vluchtte een jaar geleden uit Nederland naar Mexico, naar Club América. En Leo Beenhakker komt voorlopig niet terug. ,,Ik wil er gewoon niet meer bijhoren.''

Het is maar een gewone doordeweekse training. Toch wacht er na afloop een formidabele menigte journalisten. Trainer Leo Beenhakker moet plaatsnemen in een speciaal naast het trainingsveld gebouwd theatertje om alle ontwikkelingen rondom zijn Mexicaanse Club América door te nemen.

,,Ik moet even deze meute knippen en scheren. Dat duurt twee minuten en dan gaan we praten'', zegt Beenhakker. Het kost hem uiteindelijk bijna twee uur vooraleer hij zich heeft losgemaakt van journalisten, clubbestuurders en supporters. ,,Het is hier altijd hectisch'', zucht Beenhakker als hij op een beschut terras heeft plaatsgenomen en een sigaartje kan opsteken.

Beenhakker oogt opvallend slank en draagt een blauw trainingspak. Hij is zojuist doorgezaagd met vragen waarom hij niet met zijn ploeg, die de komende weken met zeven andere Mexicaanse teams in een playoff-systeem om de titel strijdt, in een speciaal trainingskamp onderduikt. De trainer zegt dat zijn ploeg zo professioneel is, zo scherp, dat er geen noodzaak bestaat voor afzondering. Die andere reden onthoudt hij de Mexicaanse pers. ,,Drie weken met dertig kerels in een hotel hokken. Daar word je bepaald niet vrolijk van.''

Er zijn maar weinig Nederlandse voetbalcoaches met zo'n indrukwekkende, somtijds exotische trainersloopbaan als de 61-jarige Leo Beenhakker uit Rotterdam-Zuid. De voormalige speler van Tediro, Xerxes en Zwart Wit '28 was twee keer bondscoach van het Nederlands elftal en één keer van Saoedie-Arabië. Landstitels behaalde hij met Ajax (twee keer), Real Madrid (drie keer) en met Feyenoord. Tot precies een jaar geleden werkte hij in het pak als technisch directeur bij Ajax. In Amsterdam was hij met Co Adriaanse en later Ronald Koeman verantwoordelijk voor de sportieve wederopstanding van Ajax.

Totdat er bijna een jaar geleden opeens een nooit nader toegelicht persbericht kwam dat meldde dat Beenhakker `om persoonlijke redenen' halsoverkop had besloten Amsterdam in te ruilen voor Mexico. Een land waar hij in de jaren negentig al twee jaar eerder werkte, als trainer van Guadalajara en hetzelfde América. Maar waarom hij er nu precies weer de voorkeur aan gaf om ,,gras tussen de tenen te gaan voelen'', zoals hij dat eerder noemde, bleef een mysterie.

,,Leo heeft het echt helemaal gehad met Nederland'', zo waarschuwden van tevoren zijn eveneens in Mexico werkzame collega's Wim Rijsbergen (assistent-trainer bij América) uit Leiden en Hans Westerhof (Guadalajara) uit Heerenveen in exact dezelfde bewoordingen. Hij praat niet meer met de Nederlandse pers, heette het in zijn omgeving. Maar volgens Leo Beenhakker was er alleen sprake van een tijdelijke radiostilte.

,,Ik had gewoon effe geen zin met journalisten te praten. In Nederland zijn de heren journalisten dan meteen beledigd. Ze vinden het kennelijk gek als je laat weten een keer geen behoefte te hebben aan contact met de media'', zegt Beenhakker. En dan doet hij wat hij regelmatig zal doen: een vraag beantwoorden met een retorische vraag. ,,Maar dat recht heb ik toch?''

De kans dat Leo Beenhakker definitief voor Nederland verloren is, spreekt hij inderdaad niet tegen. Zijn geboorteland dreigt immers te bezwijken aan de doorgeschoten tolerantie. ,,De gewelddadigheid in de Nederlandse maatschappij en vooral in de voetbalstadions heeft een omvang aangenomen die ik niet langer meer kan verdragen. Ik haat de agressiviteit. Het is nauwelijks te bevatten wat er allemaal voor scheldwoorden worden geroepen. De beveiliging, de treinen die worden gesloopt en het kaartsysteem voor supporters, het is afschuwelijk'', moppert Beenhakker.

,,Het is toch vreselijk dat je in Nederland niet meer op zondagmorgen kunt besluiten: hé, mijn schoonmoeder heeft het bezoek voor vanmiddag afgezegd. Laten we eens lekker naar een potje voetbal gaan kijken. Dat is toch te gek voor woorden? Ik wil er gewoon niet meer bijhoren.''

De druppel was voor Beenhakker een incident bij een uitwedstrijd tegen FC Twente. Hij zat op de tribune ,,keurig in bobo-pak van Ajax'' toen een ,,mafketel'' hem te lijf dreigde te gaan. ,,Toen kwam het moment dat ik besloot dat het tijd werd mijn leven een slinger te geven.'' Nou, en vergelijk dat maar eens met Mexico. ,,Ik ben heel erg gelukkig hier. Mexico is fantastisch. Het is absoluut een feest om iedere dag op te staan met de zon aan de hemel. Heerlijk relaxed.''

En de liefde is wederzijds. Beenhakker is een geziene figuur, bekend bij iedere Mexicaan die bovendien zijn naam foutloos weet uit te spreken. In Nederland mag hij dan nog wel eens irritatie oproepen door wat wordt beschouwd als grootspraak, onder de timide Mexicanen geldt hij als een aangenaam soort lefgozer. `Don Leo', wordt hij ook wel genoemd. Beenhakker kan zoiets wel waarderen. Hij heeft de aanspreektitel kunstig verwerkt in zijn e-mailadres.

Beenhakker woont ten zuiden van Mexico-Stad in Cuernavaca, de hoofdstad van de deelstaat Morelos. Het is de stad van de eeuwige lente, prachtig oord vol tempels en paleizen. Als de trainer flink gas geeft, is hij vanaf het trainingscomplex in drie kwartier thuis. ,,Dan rij ik vanuit Mexico-Stad de berg over van 3.100 meter, daal flink af en kom terecht in de frisse lucht. In Cuernavaca kan ik rustig over straat, zonder steeds aangeklampt of aangestaard te worden.''

In Mexico gaat het hardnekkige verhaal dat Beenhakker zich elke werkdag door een helikopter laat halen en brengen naar zijn villa op de golfbaan. Dat zou hij contractueel hebben bedongen. Flauwekul natuurlijk. ,,Die roddel heeft een Mexicaanse trainer gelanceerd die liever mijn baan wilde hebben. Ik heb toen publiekelijk gevraagd of deze man al lang een drankprobleem heeft. Daarna heb ik nooit meer wat van de man gehoord.''

In Nederland mag een beetje wedstrijd verworden zijn tot een groot openbaar ordeprobleem, in Mexico is het voetbal een en al pret. ,,Het voetbal leeft ontzettend. Er is veel passie en temperament. Dat komt overeen met mijn karakter. Ik hoef ook nooit met mijn gasten te praten over inzet. Het is adembenemend om te zien hoe tachtigduizend supporters vreedzaam zingend door elkaar heen in het stadion zitten. Er gebeurt nooit wat.''

Dat eerder deze maand uitgerekend bij een paar van zijn spelers de stoppen doorsloegen en ze met alles en iedereen op de vuist gingen na de uitschakeling tegen een Braziliaanse ploeg in de strijd om de Copa Libertadores (de Latijns-Amerikaanse variant van de Champions League), was volgens Beenhakker een betreurenswaardig maar zeer uitzonderlijk incident.

In een knock-out systeem wordt de komende weken beslist welke ploeg kampioen wordt van Mexico. De verwachtingen van de supporters van América zijn hooggespannen. América geldt als het Ajax van Mexico en is – eigendom van een televisiemaatschappij – de rijkste club van het land. Uit een deze week gepubliceerde enquête van het dagblad Reforma naar de populariteit van de voetbalclubs blijkt dat 23 procent van de Mexicanen zich fan vindt van América. Dat is precies evenveel als het percentage fans van de ploeg van Westerhof. Twee Nederlanders trainen de twee meest populaire teams van Mexico. Guadalajara scoort hoog onder mannen van boven de vijftig en América blijkt vooral populair onder vrouwen en jongeren tussen de 18 en 29 jaar.

Als América niet de titel wint, vliegt Beenhakker volgens jan-en-alleman de laan uit. Dat hij een contract heeft voor nog een jaar, doet er dan niet toe. Zo gaat dat nu eenmaal. Hij verzekert evenwel dat hij hoe dan ook blijft. ,,Ook al is de kans dat we kampioen worden heel klein. De scheidsrechters zijn waanzinnig slecht. En bovendien moet ik mijn beste spelers (uit Chili, Paraguay en Colombia, red.) afstaan voor WK-kwalificatiewedstrijden. Belachelijk, maar zo is het nu eenmaal'', zegt Beenhakker.

Zodra de nacompetitie erop zit, vliegt Beenhakker razendsnel naar Nederland. ,,Om een paar dagen terug te gaan, vind ik wel heerlijk.'' Hij mist namelijk ontzettend zijn zoon en dochter. Kinderen die hij door zijn voetbalavonturen ,,relatief weinig ziet''. Daarna reist hij naar het Europees kampioenschap in Portugal. ,,Een heerlijk land'', zegt hij. Beenhakker is door de NOS gevraagd als co-commentator te fungeren tijdens het voetbaltoernooi. ,,Dat vind ik wel grappig.''

Vragen over de kansen die Oranje heeft op het Europees kampioenschap zegt de voormalig tweevoudig bondscoach aanvankelijk niet te kunnen beantwoorden. ,,Daar weet ik niets van. Ik ben al zo lang weg uit Nederland.'' Maar dan kan hij het toch niet laten. ,,Het is typisch Nederlands dat we denken dat we het toernooi wel weer eventjes gaan winnen. Dat is elke keer hetzelfde. Natuurlijk heeft Nederland een van de meest talentvolle groepen van spelers. Maar de vraag is of de heren het drie weken lang met elkaar eens kunnen zijn.

,,Dat is moeilijk in Nederland, omdat de maatschappij anders in elkaar zit. Iedereen vindt altijd maar van alles. En er is te weinig ruimte voor gezag en autoriteit. Dan is het heel moeilijk om als trainer je gezag te doen gelden. Er zijn steeds spelers en bestuurders om je heen die het beter weten. Ik hoop dat ze nu eindelijk eens alle wedstrijden de rijen weten te sluiten. Alleen dan heeft Oranje een goede kans.''

    • Marcel Haenen