Arts en zakenman

Het is uiteindelijk toch een lid van de vroegere Iraakse oppositie-in-ballingschap en van de huidige regeringsraad geworden dat de machtigste positie krijgt in de Iraakse interimregering. De hoofdprijs gaat naar de seculiere shi'itische neuroloog en rijke zakenman Iyad Allawi (geboren in 1945).

Dat een shi'iet het premierschap zou krijgen, stond vooraf vast. In alle nieuwe besturen in Irak, of zo goed als alle, worden de zetels en machtsposities verdeeld in overeenstemming met de getalsmatige sterkte van de etnische en religieuze groepen in Irak (wat zulke desastreuze gevolgen heeft gehad in Libanon). De shi'ieten maken ongeveer 60 procent van de bevolking uit, en leveren dus de leiders.

Maar de speciale afgezant van de Verenigde Naties die de Irakezen helpt hun interimbewind te vormen, Lakhdar Brahimi, gaf er naar eigen zeggen de voorkeur aan dat technocraten van onbesproken gedrag in de interimregring zouden komen. De politici van de regeringsraad zouden zich beter kunnen voorbereiden op de verkiezingen, die uiterlijk in januari 2005 worden gehouden, zei hij vorige maand. De leden van de regeringsraad, voor een groot deel ex-oppositiepolitici die zich jarenlang in Londen en Washington hadden zitten verheugen op de macht als de Amerikanen eenmaal namens hen Saddam Hussein omver zouden hebben geworpen, lieten zich echter niet opzij schuiven en plaatsten Brahimi gisteren voor een voldongen feit. Omdat zij geen machtsbasis hebben en blijkens peilingen niet populair zijn, lopen zij namelijk groot gevaar die verkiezingen te verliezen.

Iyad Allawi was als jonge man, zoals vele hoogopgeleiden, lid van de socialistische Ba'athpartij. Ook evenals velen van hen kreeg hij het aan de stok met de onontwikkelde maar meedogenloze Saddam Hussein toen deze begin jaren zeventig zijn snelle opmars naar de macht maakte, en vluchtte hij naar het buitenland. In Groot-Brittannië overleefde hij in 1978 een moordaanslag die door Saddam zou zijn bevolen.

Allawi richtte in 1991 zijn Iraaks Nationaal Akkoord (INA) op, waarin hij uitgeweken Ba'athisten en militairen verenigde. Het INA was een van de onderling steeds ruziënde oppositiegroepen die de steun genoten van Washington, State Department, CIA dan wel Pentagon, en waartoe ook de grote Koerdische partijen, de fundamentalistische shi'ieten en met name het Iraaks Nationaal Congres van zijn verwant Ahmed Chalabi behoorden.

Terug in Bagdad was hij met zijn Ba'ath-achtergrond een natuurlijk tegenstander van de campagne van Chalabi om alle Ba'athisten op hogere functies in ambtenarij en bedrijfsleven weg te zuiveren. Die campagne, aanvankelijk gesteund door de VS, is vorige maand stopgezet wegens de zeer nadelige gevolgen van het ontslag van talloze deskundigen in sleutelfuncties. Chalabi zelf is ook in ongenade gevallen; Allawi heeft deze ronde gewonnen.