`Amerika stelt zich eenzijdig op'

Europese en Latijns-Amerikaanse leiders hebben zich op hun tweejaarlijkse topbijeenkomst in Mexico uitgesproken tegen het eenzijdige mondiale optreden van de Verenigde Staten.

De meerdaagse bijeenkomst in de Mexicaanse stad Guadalajara had vooral de top moeten worden waarbij Latijns-Amerikaanse en Europese leiders overeenkomen hoe ze met behulp van onderlinge vrijhandel de sociale ongelijkheid in Latijns Amerika kunnen bestrijden.

Maar na een week lang vergaderen door honderden ambtenaren, de ministers van buitenlandse zaken en ten slotte door een vijftigtal staatshoofden valt vooral op dat de leiders van het oude en nieuwe continent de politiek en de economische opstelling van de Verenigde Staten veroordelen.

Het land van president Bush wordt in de ruim honderd punten tellende slotverklaring niet met name genoemd. Dat ging de Europese leiders te ver. Maar er wordt wel een veroordeling uitgesproken van zaken als de behandeling van Iraakse gevangenen, het niet erkennen van het internationale strafhof in Den Haag en het eenzijdig economisch aanpakken van landen. Met dat laatste wordt met name op Cuba gedoeld.

De Cubaanse leider Fidel Castro had op het laatste moment laten weten niet naar Mexico af te reizen omdat het om een ,,ceremoniële top'' zou gaan. Maar zijn minister van buitenlandse zaken Pérez Roque heeft er – met steun van president Chávez van Venezuela – vervolgens alles aan gedaan om de uitkomst van de top te dicteren.

Op economisch gebied is de Europese Unie bezig de Verenigde Staten de pas af te snijden. De EU is in principe met de Mercosur-landen (Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay) overeengekomen dat er een onderlinge vrijhandelszone komt.

Het streven is om in oktober de overeenkomst te ondertekenen. Dat is dan in ieder geval vóór de streefdatum van 1 januari 2005 waarop de VS een geheel Amerikaanse vrijhandelszone willen zien te bereiken.

De traditionele ordeverstoringen van anti-imperialistische demonstranten zijn, op wat rituele schermutselingen na, goeddeels uitgebleven. Dat is waarschijnlijk deels te danken aan massale politie-aanwezigheid maar ook aan de Anti-Amerikaanse toon van de verklaring.

De aanwezige wereldleiders hebben onder leiding van Mexico ook afgesproken te kijken naar hervorming van de Veiligheidsraad.

Dit orgaan wordt volgens met name de Latijns-Amerikaanse landen te zeer gedomineerd door de Verenigde Staten. Brazilië voert een nadrukkelijke campagne voor een permanente zetel met vetorecht.

    • Marcel Haenen