Zalm roept Van Aartsen tot de orde

VVD-leider Zalm maant fractievoorzitter Van Aartsen (VVD) zich te houden aan het regeerakkoord. De VVD mag de hervorming van het kiesstelsel niet vertragen, ,,zolang niet alledrie de coalitiepartners dat willen'', aldus Zalm gisteren.

In het door Zalm (minister van Financiën en vice-premier) ondertekende regeerakkoord was afgesproken dat het kabinet rond deze tijd een wetsvoorstel over het kiesstelsel naar de Raad van State zou sturen. Van Aartsen dringt echter aan op langer overleg tussen de coalitiepartijen CDA, VVD en D66, omdat zij het niet eens zijn over de inrichting van het nieuwe kiesstelsel. Maar premier Balkenende en CDA-fractieleider Verhagen hebben Van Aartsen opgeroepen mee te werken aan de snelle hervorming die in het regeerakkoord is afgesproken.

Zalm vindt dat Van Aartsen ,,pittig'' is opgetreden door de afgelopen dagen te dreigen met een crisis in de coalitie als het kabinet met steun van de PvdA, maar zonder de VVD het kiesstelsel hervormt. Van Aartsen hield dat standpunt gisteravond vol na het wekelijkse overleg tussen de VVD-bewindslieden en de fractietop. ,,Het is nodig dat ik het zei, anders zou ik het niet gezegd hebben.'' Hij vindt dat de VVD niet buitenspel mag staan bij ,,dit belangrijke onderwerp''.

Zalm zei gisteren dat ook hij vindt dat de coalitiepartijen met elkaar een besluit moeten nemen over ,,dit brisante politieke onderwerp''. Premier Balkenende en minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) hielden eerder deze week juist ruimte open om te onderhandelen over een compromis tussen voorstellen van CDA en PvdA. Deze wijken minder van elkaar af dan van het kabinetsvoorstel.

In het kabinetsvoorstel krijgt de kiezer vanaf de Kamerverkiezingen in 2007 een tweede stem waarmee hij twee tot zes regionale kandidaten via ongeveer twintig districten kan kiezen. CDA en PvdA willen meer districten met elk maar een vertegenwoordiger. Het CDA wil dan dertig districten, PvdA 75. De Graaf heeft inmiddels ook een variant voorgesteld met zestig districten met één vertegenwoordiger. Binnenkort moet uit gesprekken in het kabinet en met de partijen blijken welk model het kabinet zal aanhouden in het wetsvoorstel dat De Graaf deze zomer voor advies naar de Raad van State zal sturen.

CDA-fractieleider Verhagen onderstreepte gisteren dat het CDA momenteel niet apart met de PvdA in onderhandeling is over het nieuwe kiesstelsel. Volgens hem heeft het de ,,voorkeur'' van het CDA zaken te doen binnen de coalitie. Maar dat kan alleen als de VVD een einde maakt aan de interne verdeeldheid in die partij over het nieuwe kiesstelsel ,,De enige manier voor de VVD om weer in het spel betrokken te raken is met een duidelijk eigen standpunt te komen,'' aldus Verhagen.

Van Aartsen wil niet instemmen met de CDA en PvdA-voorstellen, omdat deze naar verwachting alleen deze partijen ten goede komen. Tegen het kabinetsvoorstel om méér kandidaten in één district te kiezen, hebben CDA en VVD dezelfde bezwaren, waaraan De Graaf de afgelopen weken ten dele tegemoet is gekomen. Zo eisen CDA en VVD dat kandidaten in dit systeem zowel op de landelijke als op de regionale lijst mogen staan. Volgens De Graaf verdient het meervoudige model de voorkeur boven de CDA- en PvdA-plannen, omdat in zijn model ook de middelgrote en de kleinere partijen kans maken op de regionaal gekozen Kamerleden.