Nog maar 478 misdrijven per dag

Het beruchte Mexico-Stad is de afgelopen jaren een stuk veiliger geworden. Er worden nu nog maar twee mensen per dag vermoord.

Voor de deur, op het overweldigende Plaza de la Constitución, is een honderdtal militairen zoals iedere ochtend doende de nationale Mexicaanse vlag ter grootte van een half voetbalveld te hijsen. De militaire kapel speelt. Het is nog aardedonker.

Aan dit centrale plein van Mexico-Stad brandt alleen in het stadhuis al licht. Daar wachten journalisten op de persconferentie van burgemeester Andrés Manuel López Obrador. Daar snelt hij binnen. ,,Goedemorgen'', roept de burgervader opgewekt. ,,Goedenacht'', mompelen de journalisten. Het is kwart over zes.

Vier jaar is López Obrador nu burgemeester van de grootste stad ter wereld. Een agglomeratie die met de buitenwijken meegerekend zo'n 23 miljoen inwoners telt. Een gebied met immense problemen op het gebied van watervoorziening, milieuvervuiling (jaarlijks 4.000 doden als gevolg van smog), infrastructuur en misdaad. `Hard werken brengt ons er weer bovenop', is het motto van de burgemeester dat achter hem aan de muur hangt. Om aan te tonen dat hij niet stilzit geeft hij iedere dag voor zonsopgang een persconferentie. Ook op zondag.

De burgemeester – grijs pak, grijs haar en een kleurrijke presentatie – heeft zich de afgelopen vier jaar populair gemaakt door voor ouderen een maandelijkse uitkering van zestig euro in te stellen en door de bouw van bruggen en wegen in deze immer verstopte stad. Maar zijn belangrijkste verdienste is dat hij de in de jaren negentig steeds beruchter geworden hoofdstad veiliger heeft gemaakt.

,,Overvallen zijn met 16 procent gedaald en autodiefstallen met bijna 10 procent'', aldus hoofdcommissaris Marcelo Ebrard op een persconferentie. Volgens de politiebaas is het resultaat vooral te danken aan de adviezen van de oud-burgemeester van New York, Rudolph Giuliani. De Amerikaan adviseerde het bestuur van Mexico-Stad het zero tolerance beleid in te voeren waarmee hij in New York groot succes had geboekt.

De 146 aanbevelingen van Giuliani waren niet onomstreden, al was het maar omdat hij als consultant een vergoeding vroeg van vier miljoen euro. Maar het resultaat mag er zijn, aldus hoofdcommissaris Ebrard. In Mexico-Stad worden dagelijks nog maar 478 misdrijven geregistreerd. Dat is de helft minder dan tien jaar terug, toen het de favoriete bezigheid was van Mexicanen om op verjaarsfuifjes te vertellen wie het wreedst was overvallen.

Een van de belangrijkste aanbevelingen betrof meer `blauw' op straat te brengen. En dat is gebeurd. In de belangrijkste wijken van de stad staan vrijwel op iedere hoek een, en vaak meerdere agenten. Ze fluiten je resoluut terug als je bij het oversteken een rood voetgangerslicht negeert.

Winkels, banken en restaurants worden bewaakt door particuliere veiligheidsagenten. De sfeer in Mexico-Stad is ronduit aangenaam, bruisend.

Ook nieuw voor de Mexicanen die er aan gewend zijn totaal toeter achter het stuur te kruipen, zijn de alcoholcontroles. Gecontroleerd wordt er overigens alleen in de weekeinden.

Inwoners van Mexico zeggen doorgaans dat hun stad er inderdaad op vooruit is gegaan. ,,Maar er zijn wel erg veel politieagenten op straat'', zegt boekhandelaar Víctor Novo in de wijk Coyoacán. Voor sommige Mexicanen vormt de corruptie van agenten juist een van de grootste problemen. ,,Ze komen nooit als je ze nodig hebt, maar vragen wel geld als je in het verkeer iets fout doet.'' Volgens criminologen wordt in Mexico-Stad om die reden slechts in ongeveer 25 procent van de gevallen aangifte gedaan.

De Mexicaanse mensenrechtencommissie onderzoekt ook beschuldigingen over mishandelingen van gedetineerden. Ook tegen de hoofdcommissaris liep een onderzoek wegens beschuldigingen van ongeoorloofd gebruik van geweld, maar die klacht werd onlangs weer ingetrokken.

Zoals in elke grote stad blijft het ook in Mexico-Stad oppassen. In het schemerdonker in de verkeerde buurt uit wandelen gaan met een opzichtig duur polshorloge verdient geen aanbeveling. Nog steeds worden er dagelijks twee moorden gepleegd en vinden er vier verkrachtingen plaats. Een probleem blijft ook de zogeheten `spoedontvoering'. Het slachtoffer wordt dan meegenomen en ondertussen wordt zijn bankrekening geplunderd met de creditcard.

Een speciale politie-eenheid onderzoekt ook de overvallen in taxi's. Vorige week werd bekendgemaakt dat in tachtig procent van de gevallen de taxichauffeur betrokken is bij de overvallen waarbij boeven opeens instappen en de reiziger alle kostbaarheden afhandig maken.

Hoofdcommissaris Ebrard verwacht de misdaadcijfers nog aanzienlijk verder te kunnen terugbrengen. Als dat lukt, wordt zijn vijftigjarige burgemeester López Obrador – ondanks recente omkoopschandalen binnen zijn linkse PRD-partij – een presidentskandidaat die over twee jaar bij de verkiezingen moeilijk zal zijn te verslaan.