Miljoen losgeld betaald voor Erkel

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een miljoen euro losgeld betaald voor de vrijlating van Arjan Erkel, die ontvoerd was in de Russische deelrepubliek Dagestan. Het probeert het bedrag terug te vorderen van Artsen zonder Grenzen, de werkgever van Erkel.

Dat schrijft vandaag de Franse krant Le Monde. Artsen zonder Grenzen bevestigt dit. Omdat Artsen zonder Grenzen (AzG) voorlopig weigert het bedrag terug te betalen, zou Den Haag hebben gedreigd het in te vorderen via de Europese Commissie.

Arjan Erkel werd in augustus 2002 ontvoerd in Machatsjkala, de hoofdstad van Dagestan. Op 11 april jongstleden kwam hij vrij. Alle betrokkenen – BuZa, AzG en de vereniging van KGB-veteranen die in de zaak bemiddelde – hielden achteraf staande dat geen losgeld was betaald. Experts in de Kaukasische kidnapindustrie achtten dat weinig plausibel. Ook Arjan Erkel zei zelf in deze krant: ,,Eerlijk gezegd lijkt het me sterk.''

AzG ziet de eis van Buitenlandse Zaken als een vorm van chantage, aldus Le Monde. Austin Davis, hoofd AzG Nederland, noemt `chantage' in een eerste reactie een iets te stevige term. ,,Er zijn harde woorden gevallen, dat wel. En BuZa zet ons stevig onder druk.'' AzG staat open voor onderhandelingen over terugbetaling van (een deel van) het losgeld. ,,Maar dan willen we wel inzicht in de deal. Aan wie is het losgeld betaald, hoe, onder welke voorwaarden? BuZa ziet dat niet als onderhandelingspunt, ze menen eenvoudig dat we een schuld moeten terugbetalen. Maar wij hebben ook onze donors waarvoor we ons moeten verantwoorden. It takes two to tango.''

Buitenlandse Zaken zou overwegen de miljoen euro af te trekken van de subsidie die AzG ontvangt via Echo, het humanitaire bureau van de EU, voor projecten in de Kaukasus. Sinds het begin van de `tweede Tsjetsjeense oorlog' in 1999 heeft de EU via Echo 120 miljoen euro in de Kaukasus geïnvesteerd, dit jaar 16,5 miljoen euro.

Den Haag zou in de weken na de bevrijding van Arjan Erkel bij de vier betrokken afdelingen van AzG – Zwitserland, Nederland, Frankrijk en internationaal – vruchteloos hebben aangedrongen het losgeld op een genummerde rekening in Zwitserland te storten. ,,Een eis zonder precedent'', meent Le Monde.

Duidelijk is dat het losgeld tijdens de ontvoering van Erkel al langer een heikel punt was tussen Buitenlandse Zaken en Artsen zonder Grenzen. BuZa heeft als beleid geen losgeld te betalen en stelde dat werkgevers van ontvoerde Nederlanders ook voor hun bevrijding verantwoordelijk zijn. Bronnen binnen AzG meenden daarentegen dat Buitenlandse Zaken voor het losgeld moest opdraaien. Dat is dus gebeurd.

Buitenlandse Zaken komt vandaag met een verklaring. Een welingelichte diplomatieke bron zegt over de kwestie van het losgeld, gevraagd of Nederland het heeft voorgeschoten: ,,Dit was waarop minister Bot in mei in De Telegraaf doelde: dat wij een praktisch probleem bij de betaling van het losgeld hebben opgelost.'' Op 8 mei zei Bot in De Telegraaf: ,,Zonder het werk van Buitenlandse Zaken had Arjan Erkel nu niet in Nederland gezeten.''