Freakshow van tekeningen

In de achtertuin van een doorsnee eengezinswoning staan tientallen bordjes met nummertjes in het gras – het soort dat de politie gebruikt om de vindplaats van kogels aan te duiden. Twee agenten dragen een doodskist naar buiten. Wat zij niet zien maar wij wel, is dat onder hun voeten nog veel meer lijken opgestapeld liggen. De tekening Rijtjeshuis (2000) van Paul de Reus toont namelijk een gedetailleerde dwarsdoorsnede van de tuin. Zodoende kunnen wij onder de zoden kijken.

Zouden kunstenaars een ziekere geest hebben dan andere mensen? Je begint, na het zien van de tekeningententoonstelling Light the fuse! in de Utrechtse Flatland Gallery, haast te geloven van wel. Voor deze expositie, die inspeelt op de Tekeningenzomer in het nabijgelegen Centraal Museum, nodigde kunstenaar Jans Muskee zes collega's uit. Zij brachten in totaal 36 tekeningen in, en daar zitten een hoop lugubere en perverse scènes tussen.

Neem het werk Why bother van Muskee zelf, een tekening van ruim twee bij twee meter waarop een haast fotorealistisch familieportret te zien is. Op het eerste gezicht is het een idyllisch plaatje: vader, moeder en twee zoontjes poseren glimlachend voor een boom in een zonovergoten park. Maar dan vallen er steeds meer horror-elementen op. Zo liggen bij het jongste kind de darmen bloot, kan zijn oudere broertje zijn benen 360 graden draaien, en groeit er bij mama een tak uit haar tepel.

En zo zijn er meer enge types te vinden in deze freakshow. De ijle potloodtekeningen van Hester Schroor bijvoorbeeld, worden bevolkt door mannen met ramshorens en vrouwen met meerdere ogen en neuzen – akelige personages die zo door David Lynch gecast zouden kunnen worden. Op andere tekeningen is het niet het uiterlijk van de hoofdpersonen dat shockeert, maar zijn het hun handelingen die verontrusten. Want waarom ligt op het werk De Douche van Rogier Walrecht een echtpaar ondersteboven op de badkamervloer?

Het oeuvre van Muskee zelf draait vaak om de verstoorde relatie tussen mannen en vrouwen, en het lijkt erop dat hij die thematiek ook heeft gezocht in de tekeningen van de anderen. Ondeugend en een beetje seksistisch zijn de werken van Barend van Hoek, die ons als voyeurs laat kijken naar een vooroverbuigend meisje wier string net boven haar broekrand uitfloept. En ook Paul de Reus ontpopt zich als een gluurder. Hij koos met zijn tekening Date voor zo'n onwaarschijnlijk standpunt, dat onze blik van bovenaf, zo tussen de volle borsten van een vrouw door, richting kruis gestuurd wordt.

Helemaal politiek correct kun je Light the fuse! niet noemen, maar het is wel een rijke tentoonstelling, met virtuoos getekende voorstellingen vol bizarre details. Dat het, op Otto Egberts en Paul de Reus na, vooral onbekende kunstenaars zijn die door Muskee gevraagd werden, maakt het bezoek aan de expositie alleen maar leuker. Nu is deze tocht langs de onnavolgbare fantasieën van zeven tekenaars ook een echte ontdekkingsreis geworden.

`Light the fuse!'.

T/m 26 juni in Galerie Flatland, Lange Nieuwstraat 7, Utrecht.

Wo t/m za 13-17u. Inl: 030-2368424 of www.flatlandgallery.com