VVD en CDA botsen over kiesstelsel

De VVD heeft ,,zichzelf buitenspel gezet'' in de ruzie in de coalitie over een nieuw kiesstelsel. Dat zegt CDA-fractievoorzitter Verhagen.

Hij reageert daarmee op uitspraken van VVD-fractieleider Van Aartsen, die dreigt met een kabinetscrisis als D66-minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing) met steun van CDA en PvdA maar zonder de VVD een hervorming van het kiesstelsel doorvoert.

De mogelijkheid van een alternatieve meerderheid met de PvdA kwam gisteren aan de orde tijdens een debat in de Tweede Kamer over de hoofdlijnen van het nieuwe kiesstelsel. Daar lukte het De Graaf opnieuw niet meer steun te krijgen voor de kabinetsvoorstellen dan de steun van zijn eigen partij D66.

De Graaf zei dat hij zijn plannen ,,nog niet in de prullenbak heeft gegooid''. Maar hij beloofde wel in het kabinet te gaan overleggen over een alternatief nieuw kiesstelsel, volgens een variant op modellen die CDA en PvdA voorstaan.

Het kabinetsvoorstel is om de kiezer in 2007 een tweede stem te geven om in ongeveer twintig districten maximaal 75 Kamerleden te kiezen.

CDA en PvdA willen beide meer districten waar steeds maar een kandidaat gekozen wordt. Daarvan verwachten zij een groter effect bij het versterken van de band tussen kiezer en gekozene. Het CDA wil dertig districten, de PvdA 75. De Graaf heeft een variant voorgesteld met zestig districten. Volgens de minister hebben districten met één kandidaat weliswaar ,,de charme van de eenvoud'' maar ook het nadeel dat de twee grootste partijen bijna alle districtzetels binnenhalen.

De VVD is tegen zowel de kabinetsvoorstellen, als de alternatieven, die Kamerlid Luchtenveld gisteren in de Kamer ,,gepruts in de marge'' noemde. De VVD-fractie wil meer tijd om tot een alternatief binnen de coalitie te komen, zo herhaalde fractieleider Van Aartsen vanmorgen. De VVD-fractie bekrachtigde vanmorgen tijdens een extra fractieoverleg de opvatting van Van Aartsen dat een hervorming van het kiesstelsel niet buiten de regeringscoalitie om kan worden geregeld.

CDA-fractieleider Verhagen roept de VVD op ,,zich aan het regeerakkoord'' te houden, waarin staat dat binnen een jaar na het aantreden van het kabinet een wetsvoorstel voor advies naar de Raad van State wordt gestuurd. Volgens Verhagen zijn de dreigementen van Van Aartsen een ,,afleidingsmanoeuvre'' en een ,,vlucht naar voren'' omdat de VVD nog steeds intern verdeeld is.

Gisteren waarschuwde premier Balkenende dat hij geen uitstel zal dulden van de voorbereiding van het nieuwe kiesstelsel. Van Aartsen is geïrriteerd omdat Balkenende gisteren zei de voorstellen te ,,begrijpen'' die CDA en PvdA hebben gedaan, gezien het doel de burger een grotere keuzemogelijkheid te geven. De Graaf zei gisteren dat het kabinet vasthoudt aan het streven deze zomer een wetsvoorstel naar de Raad van State te sturen.