VN-landen: meer macht regering Irak

Verscheidene landen in de VN-Veiligheidsraad hebben gisteren de Verenigde Staten gevraagd de Irakezen meer macht te geven over politieke en militaire zaken in de ontwerpresolutie, die sinds maandag in omloop is. De Veiligheidsraad besprak de tekst, die de soevereiniteitsoverdracht aan een Iraakse interimregering op 30 juni vastlegt.

Frankrijk zei dat de Amerikaans-Britse resolutie niet eerder in stemming moet worden gebracht dan twee weken nadat de interimregering is benoemd. De Veiligheidsraad wacht op een rapport van VN-gezant Brahimi, die nu bezig is met het zoeken van leiders en het formeren van een regering. Die moet aanblijven tot de verkiezingen in uiterlijk januari 2005.

Frankrijk wil dat de regering ,,goed geaccepteerd wordt'' door de Irakezen en dat zij zelf invloed hebben op de overgang naar zelfbestuur. Rusland, China, Duitsland, Chili en Algerije willen liever dat het mandaat van de buitenlandse troepen beperkt wordt dan dat het een open einde heeft zoals nu, tenzij de nieuwe Iraakse leiders vragen om vernieuwing.

China verspreidde gisteren een voorstel van drie pagina's, dat de Iraakse interimregering meer macht geeft over haar eigen politie en troepen. China stelt voor het mandaat voor de buitenlandse troepen te laten eindigen in januari 2005. Verlenging kan als Irak dat wil. De ontwerpresolutie vraagt nu om een heroverweging na een jaar, wat neerkomt op een open einde.

China wil vastgelegd zien dat de regering een beslissende stem heeft over verlenging van het verblijf van de troepenmacht en over ,,belangrijke acties'' van de troepenmacht. Peking wil voorts dat de interimregering ,,volledige soevereiniteit'' op ,,politieke, economische, veiligheids-, juridische en diplomatieke terreinen'' krijgt.

In Irak heeft de radicale shi'itische geestelijke Muqtada Sadr vannacht een staakt-het-vuren gesloten met het Amerikaanse leger om het beide partijen mogelijk te maken te onderhandelen over een vreedzame oplossing. Dat heeft Iraakse zegsman meegedeeld. Het was onduidelijk of het gemelde bestand alleen geldt voor de heilige stad Najaf, waar strijders van Sadr en Amerikaanse troepen al weken vechten, of ook voor andere shi'itische steden.

In het sunnitische westen van Irak werden gisteren drie Amerikaanse mariniers gedood. In Bagdad vonden twee Russische technici bij een aanslag de dood. VN-gezant Brahimi sprak een bericht van Amerikaanse kranten tegen dat de shi'itische kerngeleerde Hussain Shahristani premier van Irak wordt. Volgens Brahimi's woordvoerder heeft Shahristani laten weten er de voorkeur aan te geven zijn land op een andere manier te dienen.