`La Valse' zwierig in de maat

Weinig roemrijk is het lot van de invallende gastdirigent. Oorspronkelijk zou het programma dat het Nederlands Philharmonisch Orkest deze week brengt in Amsterdam in Utrecht worden geleid door de Italiaanse dirigent Carlo Rizzi, maar hij liet een ander engagement voorgaan. De als invaller aangetrokken Kees Bakels werd geveld door een oorontsteking, zodat de drie concerten uiteindelijk worden gedirigeerd door Kenneth Montgomery.

Op voorhand intrigeerde nu juist het vooruitzicht van Rizzi's doorgaans theatrale aanpak in combinatie met het gekozen repertoire, waarin Beethovens Zesde symfonie de pastorale opmaat vormt voor de Folksongs van Berio en La valse van Ravel. Kenneth Montgomery dirigeerde ook veel opera, maar zijn Pastorale klonk zelfs in de stormscène eerder klassiek en zorgvuldig dan ronkend theatraal – al zorgde hij met links- én rechtsachter opgestelde contrabassen wel voor een sonore bodem onder de klank. Onnadrukkelijk en zonder geldingsdrang kabbelde hier de Szene am Bach, met kwinkelerende blazers die zich netter aan het tempo hielden dan de koekoek en de wielewaal die zij voorstellen.

In het `poème choreographique' La Valse van Ravel gunde Montgomery het Nederlands Philharmonisch Orkest meer ruimte voor schmalzig epateren. Deze La Valse leek zich aanvankelijk te presenteren als een afstandelijke wals-over-het-walsen; waar mogelijk bleef de toon licht en dansant. Maar in de woest opspelende passages vol paukengedreun en volvette strijkersuithalen, gunde Montgomery de musici meer ruimte om zwierig mee te leunen in de maat.

De Argentijnse mezzo-sopraan Susanna Moncayo nam het in de Folksongs van Berio op tegen de in het collectief geheugen gestanste klankschimmen van Cathy Barberian, voor wie de liederen werden gecomponeerd. Moncayo liet die vergelijking wijselijk links liggen, en zette haar warme, aan Anne-Sofie von Otter verwante mezzoklank in voor een eigen, veel minder extreme vertolking die de volkstoon toch in tact liet. Onder die aanpak kwam bij uitstek een stromend, lyrisch lied als Rossignolet du bois tot grote bloei. En al lag daarin niet haar grootste kracht, voor de rauwere liedjes plooide Moncayo haar stem óók overtuigend naar zwoele, bijtende of kijvende regionen.

Concert: Nederlands Philharmonisch Orkest o.l.v. Kenneth Montgomery m.m.v. Susanna Moncayo (mezzosopraan). Programma met werken van Beethoven, Berio en Ravel. Gehoord: 25/5 Concertgebouw, Amsterdam. Herh. 29/5, aldaar en 27/5 Vredenburg, Utrecht. Inl.www.orkest.nl