Indrukwekkend countervoetbal bezorgt Porto beker

Vlak voor aanvang van de finale ontvouwde de aanhang van FC Porto een metershoog spandoek met daarop geschilderd het fragment van de beroemde hakbal uit 1987 van Madjer. Het tafereel ontlokte applaus in het stadion van Gelsenkirchen. De Algerijn bezorgde de Portugese club met zijn onvergetelijke actie destijds de Europa Cup 1 ten koste van Bayern München. De tekenaars van de supportersclub kunnen opnieuw aan de gang, om de trefzekere actie van `Art Deco' op een laken na te bootsen.

Anderson Luis de Sousa, zoals de volledige naam van Deco luidt, bezorgde Porto zeventien jaar na `het wonder van Wenen' opnieuw de belangrijkste Europese voetbalbeker. Met een geniale voetbeweging zette hij twee verdedigers van AS Monaco op het verkeerde been en zorgde hij in de Arena auf Schalke voor de beslissing in de Champions League. Na de 1-0 van de Braziliaan Carlos Alberto (vlak voor rust) en de 2-0 van Deco (ruim een kwartier voor tijd) volgde vrij snel de 3-0 van de Rus Alenitsjev.

Het feestvieren kon beginnen in het winnende supportersvak. Terwijl de prinselijke familie uit Monaco haar teleurstelling verwerkte op de eretribune, namen bijna twintigduizend Portugezen een voorproefje op het komende EK in eigen land. Zes van de negen binnenlandse basisspelers van Porto zijn geselecteerd voor de nationale ploeg. Trainer Mourinho sprak de hoop uit dat bondscoach Scolari zijn geoliede machine intact laat. Deze Braziliaan heeft een luxeprobleem. Wat doet hij met de verbleekte sterren Figo en Rui Costa? Zij stoppen na het EK als international en willen voor eigen publiek nog één keer schitteren.

De Braziliaan Deco heeft zich vorig jaar later naturaliseren en mag zich nu Portugees noemen. Hij was in zijn geboorteland ontevreden over het selectiebeleid van Scolari, die als bondscoach van de wereldkampioen geen basisplaats voor hem wilde inruimen. Deco kon niet weten dat Scolari hem achterna zou reizen, maar de kleine spelverdeler met het grote voetbalbrein weet zich gesterkt door de statistieken. Wie de finale van de Champions League naar zijn hand zet, verdient een kans op het EK.

Na de droomfinale van Porto komt in Portugal de komende weken een nationale discussie op gang, wist Mourinho te vertellen. De druk op zijn collega Scolari, die doorgaans kiest voor zekerheid, zal alleen maar toenemen. De trainer van Porto maakt zelf vandaag of morgen bekend dat hij volgend seizoen coach van Chelsea is. Hij zweeg gisteravond veelbetekenend over de riante aanbieding van de Russische miljardair Abramovitsj, eigenaar van de Londense club. Mourinho heeft nog een doorlopend contract, maar niemand bij de club van blauw en wit zal hem willen tegenhouden.

De keurig gekapte en geklede trainer zat op de persconferentie naast het straatschoffie Deco, die als man of the match moest opdraven voor een praatje met de media. De dreumes met de donkere wenkbrauwen gaf op alle vragen vriendelijk antwoord, maar wilde niets zeggen over lucratieve aanbiedingen. Hij wil zich concentreren op het EK en gezien zijn ondeugende oogopslag heeft hij daar snode plannen.

De 26-jarige Deco lijkt een voetballer van een uitstervend ras. Hij beweegt zich ogenschijnlijk traag over het veld, maar de schijn bedriegt: hij legt een onvoorziene werklust aan de dag. Hij kiest altijd slim positie, om de bal vervolgens met een simpele voetbeweging in één keer naar een vrijstaande medespeler te plaatsen. En toeval of niet, deze ploeggenoot bevindt zich dan vaak in kansrijke positie. Deco logenstraft de theorie dat in het moderne voetbal geen plaats is voor ouderwetse spelverdelers. Zoals Porto de stelling ontkracht dat alleen de rijkste clubs de Champions League winnen.

Deco maakte het verschil in een finale die door schaakvoetbal werd gekenmerkt. Hij overklaste de Franse vedetten Giuly en Rothen, al was het maar omdat de aanvoerder van Monaco zich al snel met een liesblessure moest laten vervangen door Prso. Het gemis van Giuly werd pijnlijk duidelijk. AS Monaco speelde zonder middenvelders met een pass in de benen, waardoor spits Morientes nauwelijks bruikbare ballen kreeg. Linkshalf Rothen, de revelatie van dit seizoen, stond aan de zijlijn geplakt en maakte geen gebruik van zijn specialisme, de `bananenvoorzet'.

Het gebrek aan kansen voor Monaco was vooral een gevolg van de hechte defensie van Porto. In Portugal is verdedigen nog een kunst. Tackles, slidings, mandekking, rugdekking, buitenspelval: minder ervaren spelers als Ricardo Valente, Paulo Ferreira en Nuno Valente hebben de fijne kneepjes van het verdedigingsvak geleerd van de onverslijtbare aanvoerder Jorge Costa. Ze weten zich in de rug gedekt door doelman Vitor Baía, die de drie verschillende Europa Cups nu in zijn prijzenkast heeft staan.

De nieuwe lichting van Portugese verdedigers heeft in tegenstelling tot de vorige generatie (een bonte verzameling van houwdegens) alleen lichte overtredingen nodig om de aanval van de tegenpartij in bedwang te houden. Monaco was in de Champions League veruit de productiefste ploeg (27 treffers 12 duels), maar tegen het blok beton bij FC Porto achterin kwamen de aanvallers van trainer Deschamps er niet aan te pas. De verliezende coach had gekozen voor een verdedigende opstelling en kwam op het middenveld in de problemen. Het was daarom wachten op een gevaarlijke uitval van Porto, waar de spelers elkaar volgens Mourinho ook geblinddoekt kunnen vinden. De winnende trainer had niks te veel gezegd. Met indrukwekkend countervoetbal legde Porto de basis voor de eindoverwinning. Met dank ook aan Deco, die beseft dat een bal harder kan rollen dan een speler kan lopen.

AS Monaco 0 FC Porto 3

Ruststand 0-1. 39. Carlos Alberto 0-1, 71. Deco 0-2, 75. Alenitsjev 0-3. Schds: Nielsen (Den). Tsch: 52.000. Gele kaarten: Nuno Valente, Carlos Alberto en Jorge Costa (FC Porto).