Het Beeld

Programma's die na half een 's nachts beginnen trekken zo weinig kijkers dat we onder elkaar zijn. Dan hoeft de NPS zelfs Duitse teksten en liederen niet meer te ondertitelen, laat staan zich jong, modern en multicultureel voor te doen. Ook het voorstellen kan achterwege blijven. De makers van de eerste aflevering in de driedelige serie Het meesterwerk, gewijd aan de liederencyclus Die Winterreise (1827) van Franz Schubert, worden nergens genoemd, zelfs niet op de website van NPS Klassiek.

Misschien zijn de drie wat ouwelijke mannen in beeld ook wel de makers, al lijken ze geen camera te hebben vastgehouden. Presentator Renee Jonker stapt met bas-bariton Robert Holl (een Nederlander die in een bijgebouw van een romantisch Oostenrijks kasteeltje woont) en pianist Rudolf Jansen door Wenen, op zoek naar sporen van de componist. Hij duikt op als levensgrote pop, gezeten op een bankje met uitzicht op een lindenboom. Die zou de inspiratie hebben gevormd voor het lied Der Lindenbaum, maar heel scherpzinnig merkt Jonker op dat dat niet waar kan zijn, omdat de dichter Wilhelm Müller heel ver weg woonde, in Dessau.

Het aardigste moment van het uur Schubert-televisie bestaat uit de foto die Jonker maakt van een paar Japanse toeristes met Schubert. Hij zingt ze zelfs het lied een beetje voor. Maar is het hele programma, dat de romantiek van Schubert uit een ongelukkig liefdesleven probeert te verklaren en hem in wel heel erg verbouwde cafés bij wijze van spreken aan een tafeltje ziet zitten, niet net zo naïef?

Toch vind ik het ontroerend, om midden in de nacht te kijken naar een programma dat een van de erflaters van de westerse beschaving probeert te duiden, alsof het een exotische stam in Nieuw-Guinea zou betreffen. Met National Geographic gaan we naar het veldje in een Donaubocht tegenover een cementfabriek, waar de 478 mensen worden herdacht die tussen 1840 en 1900 in de rivier zijn gesprongen. Papoea's met peniskokers, zijn het voor de moderne televisiekijker. En dan is deze oubollige, langdradige aanpak helemaal niet zo'n slechte introductie, in ieder geval een veel betere dan de paar minuten waarin Ronald Giphart bij TV3 (ook NPS) de dichter Adriaan Roland Holst typeerde als rokkenjager, wiens werk je pas mag lezen als je eerst Bloem en Nijhoff geprobeerd hebt.

Wel kwam in NPS Klassiek een vergelijking met de ook jong gestorven rockster Kurt Cobain tegen het einde uit de lucht vallen. In de tekst van Lithium zag Jonker Schubertiaanse retoriek van de herhaling en ironie (I'm so happy). Wie tegen half twee nog naar een vergelijking tussen Die schöne Müllerin en Die Winterreise luistert, heeft de sandwich met Nirvana niet meer nodig om bij de les te blijven.

Een programma dat het naadje van de kunstkous onderzoekt, met inzicht, humor en Schwung, daarvoor moet je bij de Belgische publieke omroep zijn. Wat maakt Guido de Bruyn daar een mooie schrijversportretten, zoals recentelijk over Hugo Claus en Louis Paul Boon! Dat zijn twee moeilijke schrijvers uit de vorige eeuw.

    • Hans Beerekamp