Romantische drapeerkunst voor godinnen

Romantisch gedrapeerde jurken van luchtig chiffon zijn weer actueel deze zomer. Maar zo groots als in de tijd van Napoleon zal het nu niet worden. Erg? Welnee, eigenlijk zijn alle goddelijk geplooide creaties tijdloos.

De expositie Goddess in het Antwerpse Modemuseum toont een selectie jurken uit de 20ste en 21ste eeuw van veertig modeontwerpers die zich lieten inspireren door kledingstukken uit de Griekse oudheid. Antieke plooien en vormen zie je er terug in de ingenieuze creaties van Edward Molyneux uit de jaren veertig, van Thierry Mugler uit jaren tachtig, van het jonge Griekse talent Sophia Kokosalaki en vele anderen. Ooit moeten zij de ragfijn geplisseerde creaties, die in het empire tijdperk al eens enorm in de mode waren, uitvoerig bestudeerd hebben. Ruim zeventig ontwerpen staan gerangschikt op vorm, techniek, stijl, mythologische figuren en kleur.

Al zeshonderd jaar leent de westerse mode kenmerken van de helleense garderobe. De klassieke basiskledingstukken als peplos, chiton en himation, worden met voorbeelden op poppen uit de doeken gedaan. Dat is wel zo handig voor de bezoeker, want de rechthoekige lap van een peplos, met dubbelgeslagen bovenrand, die bij de schouders wordt bijeengehouden met brochespelden [fibulae], wordt in de moderne ontwerpen ver doorgestileerd tot verleidelijke avondrobes.

Witte geplooide creaties van Madame Grès, Jean Patou en Claude Montana staan aan het begin van de expositie. Wit is volgens modeontwerpers namelijk dè kleur om de antieke stijl te beklemtonen, al berust dit idee op een misverstand. Antieke kleding en gebouwen zijn door de eeuwen heen verbleekt.

Met de nodige verbeelding en een beetje kennis van de klassieken zijn de Griekse invloeden steeds te herleiden. Al staan bij een oogverblindende robe van Versace de overdadige schitterende pailletten en borduursels wel erg ver af van het voorbeeld. Aan het puur Griekse, meanderende patroon daarentegen heeft Versace zo'n beetje zijn hele imperium te danken. Begin jaren negentig sierde dit motief zowel zijn overdreven zijden overhemden, als de zomen van glimmende mesh mini-jurkjes.

De 19de-eeuwse schilderijen van Sir Lawrence Alma-Tadema vol Griekse godinnen en andere schoonheden inspireerden Christian Lacroix tot een nimfachtig kledingstuk dat het hoogtepunt vormt van de tentoonstelling in Antwerpen. Lacroix paste in deze jurk de `wet drapery'-techniek toe, waarbij het lijkt alsof de transparante stof ragfijn geplooid aan de doorweekte huid kleeft. Een hedendaags stukje glanzend lamé piept onder de zoom uit. Deze wispelturige jurk past bij iedere stemming: van verleidelijk tot onschuldig en dramatisch.

Dat de drapeerkunst van Madame Grès terecht legendarisch is kun je in Antwerpen vaststellen. Er staan verschillende mannequins met voorbeelden van haar technische vakmanschap. Omstreeks 1940 had de Franse ontwerpster een techniek ontwikkeld waarbij de fijne jersey plooitjes op een stevige onderstructuur werden genaaid. Dat Madame Grès is opgeleid als beeldhouwster is duidelijk te zien: de plooien in haar creaties lijken even gebeeldhouwd als die in het gewaad van het beeld van Nike dat bij de ingang van de expositie staat. In haar kleding kon iedere vrouw zich een godin voelen.

Jammer dat op de expositie audiovisuele beelden ontbreken, want zoveel plooigeweld wil je ook in soepel zwierende beweging zien. Misschien dat Sophia Kokosalaki, de lieveling van de internationale modepers, daar deze zomer voor gaat zorgen. De ontwerpster is uitverkoren om de openings- en slotceremonie van de Olympische Spelen aan te kleden. Kokosalaki liet al weten niet voor extravaganza of folklore te voelen, maar in haar conceptuele ontwerpen haar Griekse afkomst niet te zullen verhullen. En wie niet van sport houdt, moet in de bioscoop tijdens het heldenepos Troy in plaats van op Brad Pitt maar eens goed letten op de gewaden van Helena.

Een deel van de expositie was vorig jaar onder de naam Goddess, The Classical Mode te zien in het New Yorkse Metropolitan Museum of Art. Aan de Antwerpse versie in het MoMu zijn ontwerpen toegevoegd van Belgische ontwerpers en recente creaties van onder meer Gucci, Roberto Cavalli en Viktor & Rolf.

Tentoonstelling: Goddess. T/m 22/8 in ModeMuseum Antwerpen, Nationalestraat 28. Open di-zo 10-18; elke eerste en derde donderdag 10-21. Inl. 0032-3-470 2770 & www.momu.be.