Regio's bepalen lot regering India

In India regeert nu de Verenigde Progressieve Alliantie. De Congrespartij leidt die coalitie, maar is afhankelijk van vele regionale partners.

De coalitiepartner uit Tamil Nadu mopperde na over de verdeling van de ministersposten en kreeg gisteravond alsnog genoegdoening. Sommige commentatoren zoeken nog naar de echte verklaring waarom Sonia Gandhi van de Congrespartij het premierschap aan zich voorbij liet gaan. Maar de beleggers hebben al lang gezien dat het goed is.

De aandelenbeurs van Bombay, vorige week nog zwaar in mineur, reageerde de afgelopen dagen opgetogen op de benoeming van de in Havard afgestudeerde jurist P. Chidambaram tot minister van Financiën in de nieuwe, door de Congrespartij geleide coalitie Verenigde Progressieve Alliantie. Deze moet India de komende vijf jaar regeren.

In zijn presidentiële paleis in Delhi beëdigde de moslim A.B.J. Abdul Kalam zaterdag de sikh Manmohan Singh tot veertiende premier van het land – onder de goedkeurende blik van de immer aanwezige Sonia. Als minister van Financiën maakte Singh in de jaren '90 naam door baanbrekende economische liberaliseringen in te zetten. Even zong rond dat hij de post van Financiën erbij zou nemen om verdere hervormingen voor te bereiden.

Maar toen zondagavond de benoeming van Chidambaram bekend werd, klonk ook een zucht van verlichting. Hij houdt er net als Singh `linkse' opvattingen op na, maar die verhinderen niet dat ook hij een pragmatisch hervormer is. Dat bewees Chidambaram toen hij Singh in 1996 opvolgde op Financiën in een regering die twee jaar later het veld moest ruimen voor de hindoe-nationalistische BJP van Atil Bihari Vajpayee.

De nieuwe regering telt 68 leden, van wie er 28 en de premier zelf behoren tot het kernkabinet. Premier Singh en minister Chidambaram zijn lang niet de enige `oude' gezichten van de Congrespartij die terugkeren. Zelfs enkele veteranen die bij de recente verkiezingen hun parlementszetel zijn kwijtgeraakt hebben een plekje toegewezen gekregen. Analisten repten van `oude wijn in nieuwe zakken'.

Ook de 78-jarige columnist Kuldip Nayar, ex-ambassadeur in Londen en onafhankelijk lid van het Hogerhuis, vindt dat de regering jeugdig elan ontbeert en dat vindt hij niet zo veelbelovend. De Congrespartij was ooit een nationale beweging die tot in elk dorpje in het land was vertegenwoordigd, nu is ze in zijn ogen verworden tot vooral een `stedelijke' partij.

,,De BJP verloor de verkiezingen omdat zij haar economische sucessen niet heeft vertaald naar de arme massa's op het platteland. Haar slogan `Bharat Uday' (`Stralend India') gold alleen voor de bevoorrechten. De uitslag bewijst ook dat haar hindoe-nationalistische retoriek door velen wordt afgewezen, niet alleen door moslims maar ook door liberale hindoes'', zegt Nayar. ,,De Congrespartij moet daaruit de les trekken dat zij terug moet naar de dorpen om die deelgenoot te maken van de welvaart en om de seculiere boodschap uit te dragen dat cultuur en religie twee verschillende zaken zijn.''

Die cultuuromslag is de belangrijkste opdracht voor partijleidster Sonia Gandhi, want dat zij ,,de echte baas'' is, is volgens Nayar zonneklaar. De laatste portefeuilles werden verdeeld in haar huis, en niet in het kantoor van premier Singh. Nayar: ,,Er zijn twee machtscentra, maar dat hoeft de stabiliteit niet te bedreigen. Zolang Singh niet zegt: `Ik wil de baas zijn', is er niets aan de hand.''

In het kernkabinet bezet de Congrespartij achttien ministerszetels, waaronder die van Financiën, Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken, Defensie en Justitie. Het ministerie van Privatisering blijft, symbolisch, onbemand. De overige tien posten gaan naar zeven coalitiepartners, met name uit Tamil Nadu en uit Bihar. Maar voor het voortbestaan van de Verenigde Progressieve Alliantie is vooral de toegezegde gedoogsteun van de communisten uit West-Bengalen en Kerala onontbeerlijk.

Dit illustreert dat de verkiezingszege van de Congrespartij maar betrekkelijk is. Ze veroverde 145 zetels in het nieuwe parlement, iets meer dan in 1998, maar ze incasseerde in sommige deelstaten ook gevoelige klappen van regionale concurrenten. In plaats van de voorspelde winst verloor de BJP (138 zetels nu), maar in sommige noordwestelijke deelstaten behield ze haar aanhang en voor het eerst brak zij door in Karnataka in het zuiden. ,,Je kunt zeggen dat de BJP-alliantie tegen de verwachting in heeft verloren, maar niet dat de Congrespartij een grote overwinning heeft geboekt'', zegt Nayar.

Daarmee wordt in India de trend voorgezet van groeiende invloed van regionale partijen waarmee in Delhi brede coalities gesmeed moeten worden. Volgens Nayar is dat een logische ontwikkeling. ,,U moet niet vergeten dat 400 van de 650 miljoen kiesgerechtigden hebben gestemd. Dat is hetzelfde als de hele bevolking van Europa en de Verenigde Staten samen. Voor veel deelstaten in India is Delhi ver weg. Elke staat heeft zijn eigen regionale problemen en aspiraties. Het centrum zou daarom ook eindelijk eens werk moeten maken van echte overheveling van bevoegdheden.''