Het land van wraak en Waal

Verf-, farma- en chemiebedrijf Akzo Nobel doet zo zijn best, maar lijkt de zondebok te worden van boze vakbonden. En dat terwijl vakbondsleden straks volgens de CAO gebruik kunnen maken van een fiscaal vriendelijke regeling voor hun contributiebetaling. Zo werken vakbonden en werkgever toch maar eendrachtig samen. Wie durft te zeggen dat de sociaal-economische overlegcarrousel, kortweg poldermodel, niet langer zijn rondjes draait?

Deze week openden de CAO-besprekingen Akzo Nobel Nederland voor ongeveer 13.500 medewerkers. Goeie timing, net na het centrale overleg over prepensioen/levensloop, waarin FNV-voorman L. de Waal het njet-woord sprak. Hoewel mislukt? FNV-leden moeten nog stemmen over de mislukking.

De camera's zwenken van Den Haag naar Arnhem. Akzo Nobel Nederland is een vooraanstaand lid van VNO-NCW. Landendirecteur R. Prins zit in het dagelijks bestuur van de werkgeversorganisatie. Reorganisaties en krimpende werkgelegenheid kenmerken Akzo Nobel Nederland.

Noem het woord pensioen en de vakbondsvertegenwoordigers kunnen een dik dossier uit hun koffertje halen. Vorig jaar stelde de werkgever plotseling voor om de pensioenregeling te wijzigen. Dat onderwerp is uiteindelijk maar uit de CAO-onderhandelingen getild, maar nog altijd niet opgelost.

Hoe reageren de onderhandelaars op lokaal niveau op het mislukte centraal overleg? Over twee slepende onderwerpen (omstandigheden bij ploegendiensten en prestatiebeloning) is prompt overeenstemming bereikt.

De werkgever zou de rest van het overleg liever nog maanden hebben uitgesteld, in afwachting van definitieve kabinetsplannen. FNV Bondgenoten eist een eenmalige bijdrage in het geval van een korte CAO, of een loonstijging van 1,25 procent vanaf 1 januari 2005 bij een eenjarige CAO.

In het Najaarsakkoord van 2003 over een tweejarige loonmatiging gingen werkgevers, vakbonden en kabinet uit van een heel andere prepensioenregeling dan het oorspronkelijke kabinetsvoorstel, dat nu bij gebrek aan overeenstemming toch wordt ingevoerd. Het Najaarsakkoord dicteert de normen: in 2004 de nullijn, in 2005 moet de loonstijging naderen tot nul.

Is een looneis van 1,25 procent tegen de achtergrond van deze afspraken een radicale breuk met het verleden en het mislukte centrale overleg? Met zulke loonstijgingen blijven de hoofdrolspelers ware gelovigen van het poldermodel. Met wat kundig onderhandelen en een verder oplopende werkloosheid, zoals nog steeds de verwachting is, moet Akzo Nobel de exorbitante eis kunnen reduceren tot polderniveau: `nader tot nul'.