Akkoord voor vrede Soedan nabij

Vertegenwoordigers van de Soedanese regering en de Soedanese rebellenorganisatie SPLA verwachten vandaag, anders later deze week, in Kenia een akkoord te ondertekenen dat de weg moet banen voor een staakt-het-vuren en een permanent vredesakkoord.

Daarmee zou een eind komen aan de langste burgeroorlog van Afrika, die met onderbrekingen al bijna vijftig jaar duurt. De strijd heeft aan meer dan twee miljoen mensen het leven gekost.

Vanochtend ontstond op het laatste moment verdeeldheid over details van het akkoord. Soedanese regeringsvertegenwoordigers verweten de rebellen dat ze hun zin probeerden door te drijven. Maar volgens internationale onderhandelaars is het akkoord niet in gevaar.

Een vredesregeling tussen het Arabische, islamitische noorden en het zwarte, christelijke zuiden maakt geen einde aan de vorig jaar opgelaaide opstand in de westelijke regio Darfur. De Nederlandse minister van Ontwikkelingssamenwerking Van Ardenne boycot de ondertekening van de overeenkomst uit protest tegen de crisis in Darfur. In de Soedanese hoofdstad Khartoum bestaan binnen de regeringspartij en bij noordelijke oppositiepartijen grote bedenkingen tegen het akkoord.

Na 22 maanden onderhandelen hebben de partijen overeenstemming bereikt over drie hete hangijzers waarop de vredesbesprekingen lang vast zaten. Daarbij gaat het om deling van de macht, toepassing van het islamitisch recht in de Soedanese hoofdstad Khartoum en beheer van drie betwiste regio's: de Nubabergen, de Zuidelijke Blauwe Nijl en Abyei. Volgens een verklaring van het Keniaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vormen de afspraken ,,een belangrijke stap op weg naar een alomvattende, definitieve regeling van het conflict''. Rebellenwoordvoerder Samson Kwaje noemde de deelakkoorden ,,heel, heel erg belangrijk''. ,,Ze regelen alle brandende kwesties die tot de oorlog hebben geleid.''

In juli 2002 hadden de partijen al een basisakkoord gesloten onder grote druk van de Verenigde Staten. Volgens dat raamakkoord krijgt de islamitische regering zes jaar de kans het land om te vormen tot een pluralistische staat met respect voor andersdenkenden. In die periode krijgt het opstandige zuiden beperkte autonomie. Intussen wordt het hele land door een brede nationale regering vanuit Khartoum geleid. Aan het eind van de zes jaar wordt een referendum gehouden waarbij zuiderlingen zich kunnen uitspreken over afscheiding. Het islamitisch recht geldt alleen in het noorden van het land.

De partijen hadden het afgelopen anderhalf jaar ook al overeenstemming bereikt over de verdeling van de olie-inkomsten, de instelling van gescheiden geldsystemen voor het noorden en het zuiden en de toekomst van het leger.

Mensenrechtenorganisaties reageerden vanmorgen terughoudend op het akkoord dat in de steigers staat. ,,Het stopppen van de oorlog in het zuiden is een geweldige stap voorwaarts'', zei Jemera Rome van Human Rights Watch. ,,Maar in de westelijke regio Darfur doet de regering tegelijkertijd een verschrikkelijke stap achteruit.'' Bij aanvallen op vijf dorpen in Darfur zijn gisteren zeker 46 doden gevallen.