Uitgaan mocht zaterdag niet

Vmbo-leerlingen deden gisteren eindexamen in het vak aardrijkskunde. Gaat het bij distrivaart om stukgoederen of containers? Of allebei?

,,Goed te doen.'' Vmbo-leerlinge Liselotte Latuperisa (15) maakt een ontspannen indruk, tien minuten na afloop van het eindexamen aardrijkskunde. Buiten heeft ze het examen al even doorgenomen met andere leerlingen, nu zit ze met haar leraar op de kamer van de conrector.

De vragen waren iets moeilijker dan wat ze in de klas hadden geoefend, maar echt lastig was het niet. Alleen die atlassen op tafel, die zorgden bij veel leerlingen voor verwarring. Aardrijkskunde-docent Gerard Wesselo: ,,Een misverstand. Een collega die les geeft aan havo en vwo had die atlassen neergelegd, hij wist niet dat je die bij het vmbo-examen niet nodig hebt.''

Liselotte volgt de theoretische leerweg van het vmbo, het voormalige mavo-niveau, aan het Haagse Segbroek College. Havo had ze ook wel gehaald, denkt haar leraar. ,,Liselotte snapt het allemaal wel.'' Maar Liselotte is ,,niet zo'n leerder'', en voor haar wensen is vmbo voldoende. ,,Ik begin in september met mbo-verpleegkunde. Ik weet al heel lang dat ik in het ziekenhuis wil werken, het liefst met babytjes.''

Aardrijkskunde heeft ze daar niet voor nodig, maar haar vorige docent, de vorig jaar overleden mevrouw Gloudemans, heeft haar enthousiast gemaakt. ,,Ze kon er heel leuk over praten, met veel eigen verhalen, we zagen nooit op tegen die les.''

Het aardrijkskunde-examen telde 47 vragen over twee thema's: omgaan met natuurlijke hulpbronnen en transport en infrastructuur. Een van de vragen klopte niet, ontdekten leerlingen elders in het land. Een diagram over wegvervoer meldt dat er jaarlijks 98,2 ton vracht van Nederland naar het buitenland gaat. Het woord `miljoen' is weggevallen. Het CEVO, de verantwoordelijke instantie voor de examens, heeft de fout gisteren erkend en besloten dat iedere leerling er een punt bij krijgt.

Liselotte had meer moeite met een vraag over `distrivaart'. Na een tekst en twee foto's, die geen van drieën uitsluitsel geven, moet de leerling zeggen welke goederen vervoerd worden bij distrivaart. Liselotte gokte op stukgoederen. Wesselo mikt op containers, maar erkent dat die twee antwoorden elkaar niet uitsluiten. Wesselo: ,,Niet echt een duidelijke vraag, dat soort overlap in de antwoorden komt vaker voor.''

Als haar ouders het niet hadden verboden, en als ze niet mee had gemoeten naar een familie-etentje, was Liselotte afgelopen zaterdag tot vier uur in de nacht uit geweest, zoals de meeste zaterdagavonden. ,,Ik heb de stof vrijdag bekeken, zondag een beetje, en vlak voor het examen nog even.'' Dat was ook het advies van haar leraar. ,,Ze moeten zich niet blind gaan lezen in de boekjes heb ik gezegd, ze moeten vooral helder zijn, goed uitgerust.''

Toch vind Wesselo het jammer dat het vmbo-examen nauwelijks voorbereiding vergt. ,,Het gaat steeds meer richting plaatje met vragen. Alle gevraagde informatie zit in het examen zelf, kennis vooraf is niet meer nodig. Vroeger toetsen we alleen kennis, nu alleen nog vaardigheden.'' De examens zijn oppervlakkiger geworden, vindt Wesselo. ,,Wat ik mis is het aanleren van een kritische houding, ik wil ze laten nadenken over vervuiling, arme en rijke landen. Op de mavo verdiepten ze zich in een bepaalde regio, nu in `kleding over de grenzen'. Dat is niet waarom ik ooit koos voor aardrijkskunde.''

Dit is het tweede deel van een serie over het eindexamen 2004. Eerdere afleveringen zijn te lezen in het dossier eindexamen op www.nrc.nl.