Tinnitus

,,Weet jij wat tinnitus is?'' vroeg een kennis onlangs aan me. Hij is een man van een jaar of zestig, in de afnemende kracht van zijn leven dus, maar ogenschijnlijk nog altijd behoorlijk fit.

Hij sprak het woord uit als tie-nie-tus, met de klemtoom op de eerste lettergreep.

,,Jazeker'', zei ik tot zijn verbazing, ,,ik heb het alleen altijd anders uitgesproken: tie-nie-tus, de klemtoon op de tweede lettergreep.''

Hij haalde zijn schouders op. ,,Dat maakt niet uit. Ik ben benieuwd wat je ervan weet, want de meeste mensen zegt het niets.''

Ik vertelde hem hoe ik voor het eerst met deze kwaal want dat is het in aanraking kwam. Jaren geleden was ik als verslaggever aanwezig bij een dramatische rechtszaak tegen een ongeveer 50-jarige weduwe uit Amsterdam-Zuid. Zij had haar (tweede) echtgenoot vermoord, een zeventien jaar oudere man. Zij leed al geruime tijd aan tinnitus, een extreme vorm van oorsuizingen. Daarover klaagde ze veel tegen haar man, die dan altijd antwoordde dat ze ermee moest leren leven.

Op een nacht, toen ze naar bed gingen, herhaalde deze woordenwisseling zich. Zij klaagde dat hij zo weinig aandacht voor haar had. Ze begonnen elkaar te slaan, bléven slaan. Opeens zat ze bovenop hem, pakte hem bij zijn keel en wurgde hem.

Ze huilde voor de rechter, want ze had vreselijke spijt, en haar laatste woorden waren: ,,...Misschien het licht uit mijn ogen, misschien op mijn knieën naar Rome, daarmee zou ik hem nog niet terughebben.'' Ze werd verminderd toerekeningsvatbaar verklaard en kreeg een gevangenisstraf van twaalf maanden.

Mijn kennis luisterde aandachtig naar mijn verhaal. ,,Daar herken ik veel in'', zei hij, ,,vooral dat advies van die man: je moet ermee leren leven. Dat klinkt onverschillig, maar het klopt wél.''

Een paar jaar geleden was hem geleidelijk opgevallen dat hij een zwak, maar constant gesuis in zijn linkeroor hoorde. De huisarts had hem meteen op de mogelijkheid van tinnitus gewezen, een kwaal waaraan ongeveer één procent van de bevolking lijdt. De specialist liet een hersenonderzoek verrichten, want de oorzaak kan een tumor zijn.

Dat bleek niet het geval. Goed nieuws, maar tegelijk slecht nieuws, want de werkelijke oorzaak was daarmee onvindbaar geworden. Er moest ergens een afwijking zijn in het binnenoor, daar waar de gevoelige zenuwcellen de geluidsprikkels via de gehoorzenuw naar de hersenen geleiden.

Maar wélke afwijking? Dat viel niet te achterhalen. Tinnitus was onbehandelbaar. Het genas zelden uit zichzelf. Je kreeg het, en je werd ermee begraven, daar kwam het op neer. Je moest er inderdaad mee leren leven, er zat niets anders op.

,,Een eigenaardig idee'', zei mijn kennis. ,,Dat het nooit meer helemaal rustig wordt in je kop. De ene dag is het gesuis sterker dan de andere dag, maar het is er áltijd. Tinnitus is Latijn voor gerinkel, gebel. Iedere patiënt heeft zijn eigen variant. Ik hoor vooral een zwak gesjirp van krekels. Als ik er een beeld bij moet bedenken: sneeuw die eeuwig valt. Zie je dat voor je?''

Dat zag ik.