Niet alle dierlijk leven is gewenst

Mieren, muggen, mijten, marters, ratten en muizen. Er is veel knagend, piepend en stekend dierlijk ongerief dat om bestrijding vraagt. En dat kan op vele manieren.

Een nieuwe lente, een nieuw geluid. Het geknaag van de boktor bijvoorbeeld, het zachte kloppen van de bonte knaagkever, het geritsel van voortsnellende kakkerlakken, het schrille piepen van spitsmuizen, het gezoem van een wespenkolonie, en de gil van vallende visite, gestruikeld over een verzakt stuk tuinterras waaronder mieren hun stad hadden gebouwd.

Zo leuk is het niet, al dat jonge leven dat vraagt om permethrin, foxim, anticoagulantia, fosforwaterstof, de ultra mol, de pro ketch en de muizenlijmplaat. Weg vakantiegeld!

Gelukkig is er ook de attack wave pest controller van 39,95 euro die brede segmenten van de mensbedreigende fauna het omkijken geeft. Stekker in het stopcontact en onhoorbare tonen tussen 30.000 en 65.000 hertz verdrijven ratten, muizen, motten, mieren, muggen, mijten en houtwormen, schrijft leverancier Pro Idee. Maar dan: ,,Ongevaarlijk voor kinderen en huisdieren.'' Hier klopt iets niet. Want stel je hebt een tamme rat als huisdier, dat komt voor. Ofwel hij gaat er jankend vandoor, vermoedelijk samen met de hond en de kat, of ze blijven allemaal binnen. Een test met de attack wave pest controller in een modaal Nederlands huishouden gedurende enkele maanden toonde aan dat muizen gewoon blijven, althans sommige.

Dat is slecht nieuws voor alle ultrasone bestrijdingsmiddelen. ,,Ze doen precies wat ze moeten doen: geld opleveren'', zegt Johan Jonker, vermoedelijk Nederlands bekendste mollenverdelger. Jonker Mollenbestrijding in Amersfoort houdt terreinen tot honderd hectare molvrij, louter met vallen. Jonker meende ooit de perfecte ultrasone mollenverjager te hebben gevonden. Echter: ,,De mollen bleven er een halve meter vanaf.'' En dan dreigt nog de immuniteit, zegt Jonker, ,,want mollen zitten ook in spoordijken en weglichamen en hebben kennelijk geen last van de trillingen.'' Dat laat onverlet dat op een testterrein van Product & Techniek de ultrasone Ultramol (36,95 euro zonder batterijen, 300.000 hertz) gedurende enkele maanden een gebied van twintig bij twintig meter molvrij hield terwijl de dieren even verder wel actief waren.

De alternatieven voor vallen met spanveren – die de mol na ontgrendeling wreed ineenknijpen – zijn daarmee nog niet uitgeput. Een P&T-test met rookpatronen in de gangen was boeiend om uit te voeren, maar de mollen waren binnen een dag terug. Ecostyle in Appelscha maakt Mollenschrik, onwelriekende staafjes om rond molshopen in de grond te prikken. In een straal van `meters', zegt de verpakking, zouden mollen het behandelde gebied gedurende ,,ongeveer zes toch acht weken'' verlaten. Het probleem met alle verjaagmethoden is volgens Jonker dat mollen territoria hebben, ongeveer 400 meter per mol. Ze willen terug naar huis, zeker als ze bij de buren op concurrentie stuiten. Verder zijn veel mannetjes zwervers, die gaarne kwartier maken onder een net molvrij gemaakte grasmat. ,,Het enige wat echt werkt is de val: eerst afvangen wat er zit, dan opvangen wat komt.'' Hoe de vallen te plaatsen is de kunst, en Jonker wil alleen kwijt dat hij het elke keer anders doet. Molvriendelijker dan de klem is de Moltube: een stuk buis, te plaatsen in een gang, waar een mol wel in maar niet uit kan. De vriendelijkheid vereist wel veel controles, want langer dan vier uur kan een mol niet zonder wurmen. Ten slotte is er een rigoureus preventief middel: gaas, een halve meter verticaal in de grond rond de hele tuin – ook langs slootkanten, want mollen zwemmen goed.

Dat de definitieve muizenval nog niet bestaat, blijkt uit het enorme aantal varianten, bij drogist, ijzerhandel en op internet. Surf en huiver. Het ergst is de Mousecatcher, een kantelende loopplank met een stuk kaas aan het uiteinde, bovenop een volle emmer. ,,Door het kiepeffect valt de muis in het water en zal verdrinken.'' Na hoe lang staat er niet bij, en ook niet hoe het is om 's ochtends een emmer vol verdronken en verdrinkende muizen te moeten legen. Niet geschikt voor jeugdige kijkers, evenmin als het lostrekken van een verbrijzelde muis die met geronnen bloed vastgeplakt zit aan een klapval. Gelukkig zijn er ook vallen waarin muizen blijven leven. Geavanceerd is de opwindbare Ketch All (26,95 euro). De muis wordt een tunneltje ingelokt, activeert daar een vloersegment en wordt dan met een soort katapultmechanisme naar een cel geschoten waar er vijftien in passen. Bij de eerst gevangen muizen staat de veer het strakst, en die riskeren een hersenschudding. Bij een P&T-test kon één gevangen dier bij de vrijlating niet meer zo goed lopen. Niet te strak opwinden dus. Ook bleek dat de Ketch All na een paar aanvankelijke successen geen muis meer ving. ,,Dat klopt'', zegt Hans Weenink van de Algemene Haagse Ongediertebestrijding (AHO). ,,Je moet die vallen na gebruik uitkoken, anders schrikt de geur andere muizen af.'' Verder maken de muizen een leerproces door: de val wordt herkend en gemeden, ook zonder geur. Met een klapvalletje (onder meer bij Blokker) vang je hooguit een jonge muis, zegt Weenink. Levend gevangen muizen moeten ver van huis worden losgelaten: een kilometer of meer.

AHO werkt uitsluitend met gif: tarwe, gedrenkt in bloedverdunner, aangeboden in kartonnen lokdozen en ook goed tegen ratten. ,,Persoonlijk vang ik liever ratten dan muizen'', zegt Weenink. ,,Beide moeten hun lichaamsgewicht aan korrels opeten. Een muis neemt af en toe een hap, maar een rat vreet zich meteen helemaal vol.'' Wie zelf aan de slag gaat met een middel als Frap (bij de drogist) moet het overige voedselaanbod tijdens de actie tot nul reduceren. En het mislukt zeker als ergens noten of chocola zwerven, want daarin zit het antigif in tegen de bloedverdunner, vitamine K.

Als het goed is drogen de dieren uit, maar twintig dode ratten ,,ga je wel ruiken'', is Weeninks ervaring. Een paar muizen zouden minder moeten opvallen: ,,Maar ze kunnen op een vochtige plek doodgaan of bij een verwarmingsbuis, en dan gaan ze ontbinden.'' Misschien toch reden om in te zetten op preventieve maatregelen. Zoek en blokkeer alle mogelijke toegangswegen – voor de muis vanaf één centimeter doorsnee, voor de rat vijf. Dubbelgevouwen kippengaas in tochtsleuven in buitenmuren, kit in kieren van de isolatiewand en bij buisdoorgangen.

Het idee dat ratten maar zelden binnenshuis toeslaan wordt door Weenink weggewimpeld. Zelfs een nieuwbouwwijk als Mariahoeve heeft veel last, ,,daar komen ze drie en vier hoog de balkons op.'' Gladde strips tegen buitenmuren werken preventief – 15 centimeter voor de bruine rat, 25 voor de zwarte – maar Weeninks eerste tip is altijd om de loodgieter te ontbieden. ,,Ratten kunnen door de stankafsluiter van de toiletpot naar binnen zwemmen, en dat valt te voorkomen met een keerklep. Laatst nog belde een klant: deed de wc-deur open, zat er een rat.''

Websites: www.aho-vof.nl; www.ware-care.nl; www.muizenval.nl; www.milieuloket.nl; www.ongedierteverdelging.nl; www.bedrijfshygiene.nl; www.gezondheidsnet.nl; www.smithsax.btinternet.co.uk/ products.htm