Kemphanen voor de rechter

Vandaag is de monsterrechtszaak tegen Dexia begonnen nadat het de commissie-Oosting nog niet is gelukt een schikking tussen bank en beleggers af te spreken. De affaire kent alleen maar verliezers.

Het waren de krijtstreeppakken die vanmorgen de Van Hallzaal van de rechtbank in Amsterdam domineerden. Dexia had behalve zijn pr-werknemers maar liefst zes advocaten meegenomen. En de Stichting Leaseverlies kon rekenen op de steun van tientallen teleurgestelde beleggers, maar zij zaten in een zaal verderop, volgden het proces via een beeldscherm. Er staat dan ook veel op het spel: mogelijke financiële compensatie voor de 92.000 bezitters van leaseproducten.

Maar niet alleen voor Dexia (eigenaar van Legio Lease) en de Stichting staan er grote belangen op het spel. Ook voor de rechters. ,,Wanneer we niet in staat zijn om dit collectief te regelen zullen de rechtbanken overspoeld worden met leasezaken en zal het rechtssysteem vastlopen'', waarschuwde advocaat W. Schonewille vanochtend namens de Stichting Leaseverlies. ,,Nu lopen er ook al zaken over incassogeschillen of mensen die hun alimentatieverplichtingen omlaag willen schroeven vanwege de financiële gevolgen van leasebeleggingen.'' Het klachtenloket van DSI, het keurmerkinstituut van de effectenbranche, kreeg vorig jaar al ruim 1.500 voor zijn kiezen. Die liggen voorlopig nog even apart in afwachting van een mogelijke rechterlijke uitspraak.

In tegenstelling tot de Stichting Leaseverlies wil Dexia geen oordeel van de rechter over de leaseklachten. Volgens de bank, die Legio Lease in 2000 van verzekeraar Aegon overnam, is deze zaak niet ontvankelijk omdat er geen collectief belang is onder de tienduizenden klagers. Geen enkele klager, geen enkele klacht is immers gelijk. Volgens de Stichting Leaseverlies wel: de misleidende reclame voor de leaseproducten.

Behalve de rechter kan ook de Commissie Oosting nog voor een collectieve oplossing zorgen. Die commissie onder leiding van de voormalige ombudsman is op verzoek van minister Zalm van Financiën sinds september vorig jaar bezig met een bemiddelingspoging. Ondanks het begin van de rechtszaak van vanochtend gaan die pogingen nog steeds door. Naar verluidt komen de partijen aan het eind van de week voor nader overleg bijeen.

De meeste problemen zijn veroorzaakt door het inzakken van de aandelenmarkten, net na de laatste eeuwwisseling. Door de koersdaling van grote fondsen als KPN, Ahold en Aegon bleven veel bezitters van leaseproducten met een restschuld zitten. Beleggers leenden geld om aandelen te kopen en betaalden iedere maand een vast bedrag aan rente. Toen de koersen kelderden, waren de aandelen niet meer genoeg waard om met de verkoop daarvan het schuldbedrag te voldoen. Omdat 6 procent van de Nederlandse gezinnen geld heeft gestoken in leaseproducten gaat het in zijn totaliteit om grote financiële belangen.

Behalve voor de beleggers zou op het eerste gezicht een gezamenlijke oplossing ook voor Dexia voordelen kunnen hebben, omdat de Belgisch-Franse bank al jaren negatief in de publiciteit komt als gevolg van de leaseaffaire. Een jaar geleden heeft Dexia 200.000 klanten een aanbod gedaan om de aflossing van de schulden te versoepelen. Ruim 75.000 klanten aanvaardden dit aanbod en zij hadden een schuld van in totaal 1 miljard euro.

Dexia heeft in Nederland zakenbank Kempen & Co en Labouchere, de grootste aanbieder van aandelenleaseconstructies, overgenomen en de bedoeling was om deze dochters te integreren. Door de beleggersopstand is van die combinatie inmiddels niets meer over. Kempen is nu verkocht, van de oorspronkelijke Labouchere-activiteiten is weinig meer over. ,,Dexia had Labouchere juist gekocht vanwege het omvangrijke klantenbestand en wilde in Nederland beleggingsproducten gaan verkopen. Dexia heeft hier nu niets meer te verliezen, waarom zouden ze willen schikken?'', zegt een bankier.

Daar komt nog bij dat het allesbehalve zeker is dat de Stichting Leaseverlies – als de rechtbank al instemt met een collectieve zaak – haar gelijk zal halen. ,,Je kan toch moeilijk volhouden dat alle 92.000 leden van de stichting niet wisten wat ze aan het doen waren'', zegt T. Bazelmans van het financieel bureau Santema & Blonz. ,,En die agressieve reclame lijkt me eerder een zaak voor de reclamecodecommissie.''

De vraag is hoe de drie vrouwelijke rechters van de rechtbank zullen oordelen over de inzet van de Stichting Leaseverlies. Wijzen zij de vordering af, dan wacht het Nederlandse rechtssysteem tienduizenden procedures.