Het Beeld

De publieke omroep vindt dat er te weinig mensen kijken. Een heel groot kijkcijfersucces (Kopspijkers, een prinselijke trouwreportage) trekt drie miljoen Nederlanders. Dertien miljoen mensen kijken dan dus niet. Het is de vraag hoe erg dat eigenlijk is.

Net als bij commerciële omroepen hebben bij de publieke omroep marktoverwegingen het hoogste belang gekregen. Het gaat er niet meer om dat televisieprogramma's als een soort nutsvoorziening informatie en cultuur aanbieden. De netcoördinator van Nederland 3 wil op zaterdagavond de enige actualiteitenrubriek, Nova, afschaffen, omdat je met drama hogere kijkcijfers, en dus meer reclame-inkomsten kunt behalen.

Het verschrikkelijkste voorbeeld van dit marktdenken is de NPS-rubriek TV3. Doelgroepverkenningen en kijkersprofielen hebben na een jaar brainstormen geleid tot een dagelijks magazine over kunst en media, waarvan nu twintig afleveringen zijn uitgezonden. De formule van TV3 lijkt te zijn dat vijf keer per week in 24 minuten ten minste drie onderwerpen worden besproken door een van de beide presentatoren (Hadassah de Boer of Matthijs van Nieuwkerk), een van vijf leden van een panel van deskundigen en een hoofdgast. Bovendien zijn er ultrakorte reportages over actuele onderwerpen. Elk programma begint met een steeds anders gemonteerde multicuturele klompendans. De gewoonte om elke aflevering te beëindigen met het aanbieden van een scherf van een vaas aan de hoofdgast en met een real life soap over dichter Simon Vinkenoog is inmiddels verlaten.

Zo'n programma moet groeien. Maar het is er na twintig afleveringen niet beter op geworden. Het concept is nog steeds dat je de kijker om half acht vooral niet mag lastig vallen met mensen die verstand hebben van een onderwerp, of iets langer dan een paar minuten over hetzelfde praten. De idiote presentatoren van de reportages gaan prat op hun eigen onbenulligheid. Ze spreken in het Nederlands tegen een Engelse zanger over z'n lekkere kontje. Gisteren werd Jim Kerr van de groep Simple Minds beledigd, door hem op hoge toon te vragen hoe het bestaat dat hij in Hellendoorn optreedt, alsof dat het laagste van het laagste zou zijn. Ook de gesprekjes met de hoofdgast zijn doorgaans amechtig en nietszeggend.

Toen Mary Dresselhuys overleed, werd terecht niet `theaterexpert' Manon Uphoff geraadpleegd, maar drie echte deskundigen: collega's Ton Lutz en Huub Stapel en journalist Henk van Gelder. Alle andere items waren opgeschort en het was relatief de beste uitzending tot nu toe.

Overigens had TV3 toen ook de meeste kijkers van vorige week, 158.000. Alle andere avonden haalde het een lager marktaandeel dan het rond middernacht uitgezonden, zeer gespecialiseerde R.A.M. Cannes journaal (VPRO), waar mensen met verstand van zaken buiten beeld vragen stellen over moeilijke films die pas op z'n vroegst over een jaar in Nederland te zien zijn. Gemiddeld had dat programma vorige week een marktaandeel van 4,9, tegen TV3 2,9. Gewoon een mooi en degelijk programma maken, dat is ook een concept!