Coalitie botst over kiesstelsel

De VVD wil af van de afspraak in het regeerakkoord dat het kabinet nog voor de zomer met een wetsvoorstel komt voor een nieuw kiesstelsel. Dat heeft een woordvoerder van VVD-fractieleider Van Aartsen vanmorgen bevestigd. De coalitiegenoten CDA en D66 voelen niets voor uitstel.

Van Aartsen zei gisteren in het radioprogramma Met het oog op morgen dat de VVD-fractie meer tijd nodig heeft voor een alternatief voorstel voor een kiesstelsel. Bovendien wil hij meer tijd om de steun van de grootste oppositiepartij PvdA te verkrijgen. Het is voor het eerst in het kabinet-Balkenende II dat een coalitiepartij van het regeerakkoord wil openbreken.

Morgen spreekt de Tweede Kamer opnieuw met minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) over de hoofdlijnen van de kabinetsplannen. Die behelzen dat de kiezer vanaf 2007 twee stemmen krijgt voor de Kamerverkiezingen, een landelijke en een regionale stem. Alleen D66 steunt de kabinetsplannen helemaal. CDA en PvdA hebben een voorkeur voor een variant erop.

De VVD-fractie is verdeeld. De VVD-fractieleider is persoonlijk voorstander van een districtenstelsel waarvoor een grondwetswijziging nodig is, maar krijgt daarvoor te weinig steun. De voorstellen van De Graaf krijgen volgens Van Aartsen geen instemming van de VVD, omdat ze de band tussen kiezer en gekozene niet genoeg versterken. Totdat er steun is voor een grondiger hervorming van het kiesstelsel wil hij dat ,,geen onomkeerbare stappen'' worden genomen.

Volgens de Kamerleden Spies (CDA) en Van der Ham (D66) moet de VVD ,,zijn huiswerk doen'' in plaats van pleiten voor uitstel. Beiden menen dat de liberalen genoeg tijd hebben gehad om een eigen standpunt in te nemen. ,,Spies verwacht bovendien dat ,,uitstel niet helpt'', omdat De Graaf niet bereid lijkt zijn voorstel nog ingrijpend te wijzigen. Het CDA wil daarom dat het kabinet deze zomer bij het wetsvoorstel ook meteen advies aan de Raad van State vraagt over alternatieven zoals CDA en PvdA voorstellen. Zij willen, anders dan het kabinet, elk district niet meer dan één Kamerlid laten kiezen.

In regeerakkoord is afgesproken dat het kabinet twaalf maanden na zijn aantreden, juni 2003, een wetsvoorstel voor een nieuw kiesstelsel voor advies naar de Raad van State stuurt. Dat is volgens De Graaf ook nodig om het nieuwe kiesstelsel voor 2007 in te voeren. De Graaf was vanmorgen niet bereikbaar voor commentaar.