VS leggen Irak-resolutie voor aan VN

De Verenigde Staten en Groot-Brittannië presenteren volgens diplomaten binnenkort, mogelijk vandaag, een VN-ontwerpresolutie over Iraks soevereiniteit na de machtsoverdracht op 30 juni.

Als zij de ontwerpresolutie vandaag voorleggen aan de VN-Veiligheidsraad, valt dat vrijwel samen met een op televisie uitgezonden toespraak van president Bush, waarin hij vanavond zijn visie op de machtsoverdracht geeft. De Amerikanen en Britten hebben hun ideeën in een ontwerpresolutie gezet na drie informele vergaderingen van de vijftien landen in de Veiligheidsraad. Volgens VN-diplomaten zal over de tekst onderhandeld moeten worden. De duur daarvan is onvoorspelbaar.

De verwachting onder diplomaten is dat de resolutie niet in stemming wordt gebracht voordat de Iraakse interimregering is aangekondigd. VN-gezant Lakhdar Brahimi hoopt dit nog in mei voor elkaar te hebben. Volgens diplomaten zou de interimregering, die in functie blijft tot de verkiezingen in januari 2005, dan nog invloed kunnen uitoefenen op de resolutie.

Brahimi is nu bezig met ingewikkelde pendeldiplomatie tussen Iraks etnische en religieuze groeperingen. De shi'ieten, sunnieten en Koerden zouden volgens diplomaten daarbij met name uit zijn op de topposities, waaronder die van premier, die de feitelijke interimleider wordt.

De VS hebben de afgelopen dagen onderstreept dat de Iraakse interimregering na 30 juni ,,volledige soevereiniteit'' moet krijgen nadat zij eerder hadden aangegeven dat dit slechts beperkte soevereiniteit kon zijn, hetgeen kritiek bij Iraakse leiders veroorzaakte. In de Veiligheidsraad is de soevereiniteit een zeer gevoelig punt omdat veel landen geen medewerking willen verlenen aan enigerlei voortzetting van de Amerikaans-Britse bezetting van Irak.

Volgens VN-diplomaten zal de resolutie Irak de mogelijkheid geven om te beslissen of de door Amerika geleide internationale troepenmacht voor de veiligheid moet zorgen of moet vertrekken. Frankrijk, Duitsland en andere landen wilden tot nu toe een einddatum voor de buitenlandse troepen in de resolutie terugzien. Amerika's plaatsvervangend VN-ambassadeur Cunningham zei vrijdag dat de Irakezen een ,,beslissende stem'' zullen hebben over de aanwezigheid van de buitenlandse troepen, maar dat er geen einddatum zal komen.

Een ander gevoelig punt in de resolutie is wie de verantwoordelijkheid draagt voor de veiligheid. De VS wijzen erop dat een Amerikaanse commandant de leiding zal hebben, maar een mogelijkheid zou zijn dat Iraakse troepen het recht hebben niet mee te doen aan bepaalde militaire operaties. Duitsland en andere landen hebben voorgesteld een soort `nationale veiligheidsraad' te formeren, met daarin de Irakezen en het Amerikaanse commando als coördinator van de buitenlandse troepenmacht.

De resolutie zal volgens diplomaten de interimtregering naar verwachting controle geven over Iraks inkomen uit de olieverkoop, met een internationaal adviesorgaan als toezichthouder.

    • Robert van de Roer